She Walks in Darkness (Un Fantasma en la Batalla) 

Spanje, jaren negentig. De Baskische afscheidingsbeweging Euskadi ta Askatasuna, kortweg ETA, houdt het land al decennia in een wurggreep met een gewelddadige campagne voor onafhankelijkheid. Bomaanslagen, gerichte moorden, intimidatie: het is een strijd waarin morele grenzen systematisch worden overschreden.

In She Walks in Darkness (originele Spaanse titel: Un Fantasma en la Batalla) duiken we midden in die duistere episode van de recente Spaanse geschiedenis via de ogen van de jonge politieagente Amaia, die undercover wordt ingezet om de organisatie van binnenuit te ontmantelen. Wat begint als een heldere missie in naam van orde en rechtvaardigheid, ontaardt in een existentiële beproeving waarin goed en kwaad steeds moeilijker van elkaar te onderscheiden zijn.

De film positioneert zich nadrukkelijk als thriller, maar is in wezen een moreel drama. De Madrileense regisseur en scenarist Agustín Díaz Yanes (Alatriste, Solo quiero Caminar, Oro) toont opvallend weinig interesse in een didactische geschiedenisles. Wie niet vertrouwd is met de complexe achtergrond van het Baskische conflict, moet zelf de puzzelstukjes leggen. Dat is tegelijk een kracht en een zwakte. Enerzijds vermijdt de film zo het belerende vingertje en blijft de focus strak op zijn protagonist. Anderzijds voelt het gebrek aan context soms als een gemiste kans: de politieke en maatschappelijke impact van ETA blijft grotendeels buiten beeld, waardoor de inzet minder tastbaar wordt dan ze had kunnen zijn.

Waar She Walks in Darkness wél in uitblinkt, is de sfeer. De prent ademt een constante dreiging. Grauwe interieurs, achterdochtige blikken, korte, gespannen dialogen: alles staat in functie van een wereld waarin vertrouwen een luxe is. De spanning zit minder in spectaculaire actiescènes dan in kleine verschuivingen: een blik die net te lang blijft hangen, een stilte die te veel zegt. Die sobere aanpak werkt. Het tempo is beheerst, soms zelfs traag, maar zelden vrijblijvend. Toch zal niet elke kijker dat geduld opbrengen. Wie een plotgedreven thriller verwacht met scherpe twists en een strak opgebouwde climax, kan het gevoel krijgen dat dit drama te veel in introspectie blijft hangen.

Het hart van She Walks in Darkness is ongetwijfeld Amaia. Aanvankelijk is ze vastberaden en overtuigd van haar opdracht: infiltreren, informatie verzamelen, de vijand ontmaskeren. Maar gaandeweg brokkelt die zekerheid af. Ze ziet hoe ook de Spaanse autoriteiten bereid zijn ver te gaan – misschien te ver – in hun strijd tegen terreur. Tegelijk ontdekt ze dat de mensen binnen ETA niet louter karikaturale slechteriken zijn, maar individuen met overtuigingen, twijfels en persoonlijke verhalen. Die morele ambiguïteit is het sterkste element van deze politieke thriller. Het scenario durft te suggereren dat radicalisering niet uit het niets ontstaat en dat staatsmacht even problematisch kan zijn als ondergronds militantisme.

Susana Abaitua (La Buena Nueva, Vacio, Los Inocentes) draagt de film met een ingehouden, maar intense vertolking. Ze speelt Amaia niet als een klassieke heldin, maar als een jonge vrouw die langzaam wordt uitgehold door haar dubbele leven. Haar gezicht verraadt steeds vaker twijfel, vermoeidheid en een sluimerend schuldgevoel. Het is een genuanceerde vertolking die de innerlijke strijd tastbaar maakt. Dat de film zo sterk leunt op haar perspectief, is tegelijk een risico: nevenpersonages blijven soms schetsmatig, waardoor bepaalde dramatische ontwikkelingen minder hard binnenkomen dan ze zouden kunnen.

Thematisch is deze Netflix-original relevanter dan zijn historische setting doet vermoeden. De vraag hoe ver een democratische rechtsstaat mag gaan in de strijd tegen terrorisme, is allesbehalve gedateerd. Dit donkere drama suggereert dat elke keuze een prijs heeft en dat idealen makkelijk corrumperen wanneer ze onder druk komen te staan. Die universele laag tilt het verhaal boven het louter historische uit. Toch blijft de uitwerking soms wat voorzichtig. De morele dilemma’s worden aangeraakt, maar niet altijd tot op het bot uitgebeend. Wie hoopt op een echt ontwrichtend standpunt, zal misschien op zijn honger blijven zitten.

Visueel is de film consequent somber, bijna troosteloos. Lichtpunten zijn schaars, hoop is fragiel. Dat past bij de periode waarin het verhaal zich afspeelt, maar het zorgt soms ook voor een emotioneel zware kijkervaring. Het ontbreken van relativerende momenten of ademruimte maakt de film intens, maar ook weinig vergevingsgezind. Tegen het einde overheerst vooral een gevoel van uitputting wat thematisch klopt, maar dramaturgisch niet voor iedereen bevredigend zal zijn.

She Walks in Darkness is geen publieksvriendelijke thriller die inzet op spektakel of sensatie. Het is een bedachtzame, sfeervolle prent die de toeschouwer onderdompelt in een moreel mijnenveld en hem daar zonder veel houvast achterlaat. Sterk in sfeer, gedragen door een overtuigende hoofdrol en relevant in zijn thematiek, maar soms te gesloten en ondanks tal van ingelaste footage-beelden en opnames, te karig in historische duiding – een beetje extra geschiedenisles had geen kwaad gekund – om echt groots te worden.

Voor wie houdt van grijze zones en existentiële twijfel is dit een intrigerende trip naar een donkere bladzijde uit de Spaanse geschiedenis. Voor wie zoekt naar spanning met scherpe contouren en duidelijke stellingnames, blijft She Walks in Darkness net iets te mistig. Voor de Fast Forward-poëzieliefhebbers geven we nog mee dat het meermaals geciteerde gedicht in de prent van William Butler Yeats is met als titel An Irish Airman Foresees His Death.

Genre: thriller, drama, politiek, geschiedenis
Jaar: 2025
Regisseur: Agustín Díaz Yanes
Cast: Susana Abaitua. Andréas Gertrudix, Iraia Elias, Ariadna Gil, Ander Lacalle, Raúl Arévalo
Land: Spanje
Speelduur:108 minuten