Van George Cukor werd niet zonder reden gezegd dat hij de Hollywoodregisseur was die het beste uit actrices wist te halen. Los van het feit dat ook andere cineasten – bijvoorbeeld Ingmar Bergman, Pedro Almodóvar, Sofia Coppola, Jane Campion, Céline Sciamma, Gregory La Cava – bijzonder goed met vrouwelijke acteurs konden werken, lijkt Adam’s Rib die stelling alleen maar te bevestigen.
Tegelijk bewijst de film dat Cukor ook een uitzonderlijk regisseur van acteursduo’s was. Hier bereikt hij met Spencer Tracy en Katharine Hepburn een haast volmaakte chemie, al kan men natuurlijk aanvoeren dat beiden in het echte leven ook een koppel waren en die vanzelfsprekende verstandhouding dus al meebrachten. Maar ook films als A Star Is Born, met een schitterende James Mason en Judy Garland of The Philadelphia Story, met een onovertroffen Cary Grant en opnieuw Katharine Hepburn, tonen aan dat Cukor zowel films met sterke vrouwelijke hoofdrollen als komedies rond koppels meesterlijk beheerste.
Adam’s Rib vormt volgens velen het hoogtepunt van de samenwerking tussen Cukor, Tracy en Hepburn, die samen drie screwball comedies maakten. Meer nog: het is wellicht de beste prent waarin Spencer Tracy en Katharine Hepburn samen schitteren, zelfs wanneer men ook hun andere gezamenlijke producties zonder Cukor in rekening brengt. De onderlinge verstandhouding die zij in deze sprankelende komedie bereiken, is nauwelijks te evenaren.
Het verhaal is gebaseerd op waar gebeurde feiten uit leven van William Dwight Whitney en Dorothy Whitney een advocatenechtpaar en speelt zich af in het Amerika van de late jaren veertig, de periode waarin de film ook werd opgenomen. We maken kennis met Doris Attinger, die haar echtgenoot Warren heimelijk volgt. Wanneer ze hem betrapt in de armen van een andere vrouw, trekt ze een pistool en vuurt in blinde woede enkele schoten af, waarbij Warren gewond raakt. Na haar arrestatie komen Adam Bonner, openbaar aanklager en zijn echtgenote Amanda Bonner, een onafhankelijke advocate, in beeld. Amanda raakt sterk geïnteresseerd in de zaak.
Volgens haar legt die pijnlijk bloot hoe de maatschappij én het gerecht met twee maten en twee gewichten meten: het overspel van de man wordt geminimaliseerd, terwijl de vrouw streng wordt veroordeeld. Waren de rollen omgekeerd geweest, dan zou men wellicht spreken over een misdaad uit eergevoel. Adam verzet zich tegen Amanda’s betrokkenheid, maar uiteindelijk besluit zij Doris te verdedigen. Daarmee komt ze lijnrecht tegenover haar eigen echtgenoot te staan, die als openbaar aanklager de vervolging leidt. Het professionele conflict mondt al snel uit in een huwelijksstrijd.
Adam’s Rib is bovenal een heerlijke komedie over de strijd tussen de seksen. Cukor toont zich opnieuw een meester in het tegenover elkaar plaatsen van tegengestelde standpunten, zonder ooit zijn lichte, elegante toon te verliezen. Achter die ogenschijnlijke luchtigheid gaan echter scherpe maatschappelijke observaties schuil. Het uitstekende scenario van Ruth Gordon en Garson Kanin biedt daarvoor het ideale uitgangspunt.
Opmerkelijk is bovendien de uitgesproken feministische ondertoon van Adam’s Rib. Tussen de vele geestige confrontaties door ontvouwt zich een visie die haar tijd ver vooruit was: een vorm van protofeminisme die de dubbele moraal binnen de samenleving blootlegt. Niet alleen op het vlak van huwelijk en seksualiteit, maar vooral in de fundamenteel verschillende manier waarop mannen en vrouwen worden beoordeeld voor precies hetzelfde gedrag. De film stelt de vraag waarom identieke handelingen anders worden gewogen naargelang ze door een man of een vrouw worden gesteld.
Daardoor is Adam’s Rib veel meer dan een bijzonder geestige romantische komedie. Het is tegelijk een sociaal vooruitstrevende film die de traditionele genderrollen en de dubbele maatstaven van de samenleving op scherpe, maar speelse wijze fileert.
Als komedie is de film bovendien een klein meesterwerk. Vooral de rechtszaalscènes waarin Adam en Amanda elkaar bekampen behoren tot de hoogtepunten. Hun professionele steekspel wordt voortdurend doorspekt met hun intieme echtelijke gewoontes. Wanneer ze elkaar tijdens een pleidooi plots aanspreken met hun liefkozende koosnaampjes werkt binnen de plechtige sfeer van de rechtbank onweerstaanbaar komisch.
Zoals reeds aangehaald rust de film grotendeels op de schouders van Spencer Tracy en Katharine Hepburn, die allebei een schitterende prestatie neerzetten. Maar ook de bijrollen zijn uitstekend ingevuld. Zo is Tom Ewell opnieuw voortreffelijk – door de filmgeschiedenis vooral herinnerd als de licht hitsige buurman van Marilyn Monroe in The Seven Year Itch – terwijl ook Judy Holliday een bijzonder sterke bijdrage levert.
Genre: romantische komedie, screwball komedie
Jaar: 1949
Regisseur: George Cukor
Cast: Spencer Tracy, Katharine Hepburn, Tom Ewell, Judy Holliday, David Wayne, Jean Hagen
Land: Verenigde Staten
Speelduur: 101minuten
