Les Rayons et les Ombres 

“Oorlog lost niets op, hij leidt alleen tot meer oorlog.” De Franse journalist Jean Luchaire vertelt het in een van de eerste scènes van Les Rayons et les ombres. Even daarvoor hebben we gezien hoe hij door een vuurpeloton wordt geëxecuteerd. De centrale vraag die de Franse regisseur en coscenarist Xavier Giannoli in dit historisch drama stelt, luidt: hoe is de man die tijdens het interbellum het weekblad Notre Temps leidde, dat het pacifisme met hand en tand verdedigde, uitgegroeid tot een collaborateur die tijdens de Tweede Wereldoorlog de hielen van de nazi’s likte?

De verklaring heet Otto Abetz, een tekenleraar en francofiel, met wie Luchaire in de jaren 1920 een Frans-Duits uitwisselingsproject voor jongeren op poten zette. Beiden vonden dat Duitsland te zwaar gestraft was na de Eerste Wereldoorlog en dat een toenadering tussen beide landen wenselijk was. Uiteindelijk wordt Abetz, inmiddels overtuigd nazi, de Duitse ambassadeur in Parijs, en collaboreert Luchaire vrolijk en vrijelijk met de bezetter. Per slot van rekening heeft die ervoor gezorgd dat hij na het failliet van Notre Temps het gezagsgetrouwe dagblad Les Nouveaux Temps kon uitbrengen.

In de Franse pers is er terecht veel ophef over de manier waarop Giannoli Abetz en Luchaire neerzet. Alsof die laatste bijna een slachtoffer van de geschiedenis is: een arme drommel die niet op de hoogte was van de weerzinwekkende gruwelijkheden die de nazi’s pleegden. Ook stuitend is dat Abetz in de film min of meer gedwongen wordt om voor het naziregime te werken, terwijl hij in werkelijkheid in 1937 uit vrije wil zijn diensten aanbood.

Giannoli vertelt deze geschiedenis door de ogen van Corinne Luchaire, Jeans acterende dochter, die na de oorlog een alleenstaande moeder is, niet meer mag acteren en op straat de huid wordt uitgescholden. De raamvertelling werkt als structuur, al is er iets vreemds aan de hand met Nastya Golubeva (de dochter van Leos Carax), die Corinne vertolkt. Zo sterk ze speelt in de flashbackscènes, zo zwak is ze in de raamvertelling: veel te nadrukkelijk vertolkt ze de ziekte die aan haar knaagt en de psychologische last die ze met zich meedraagt. Jean Dujardin, al jarenlang de Franse kampioen schmieren – die daar, merkwaardig genoeg, nog nooit met een César voor beloond werd, al heeft hij wel een Oscar – speelt ook nu weer nadrukkelijk op effect.

Giannoli vult zijn breedbeeldcomposities vooral met, jawel, licht en schaduw, maar de symboliek daarvan is goedkoop. De film is bovendien eindeloos: bijna tweehonderd minuten, met nodeloze uitweidingen en details die het verhaal amper vooruithelpen. Ook ‘s mans vorige film Illusions perdues had een beperkte diepgang, maar daar zorgde de voortdurende peripetieën ervoor dat de tweeënhalfuur voorbijvlogen. Voor Les Rayons et les ombres geldt dat helaas niet.

Genre: biopic, historisch drama
Jaar: 2026
Regisseur: Xavier Giannoli
Cast: Jean Dujardin, Nastya Golubeva, August Diehl
Land: Frankrijk
Speelduur: 195 minuten