Op woensdag 7 oktober zal Lukas Dhont voor de derde maal op 8 jaar tijd de Gentse rode loper mogen betreden op de openingsavond van Film Fest Gent en er zijn laatste boreling aan het publiek presenteren. Dat is al een ganse eer voor de nog maar 35-jarige regisseur. Er is veel kans dat het 13 minuten durende applaus dat hem en zijn acteurs op het afgelopen Festival van Cannes te beurt viel, ook nu zonder moeite en bij het eigen publiek wordt overgedaan.
Coward speelt zich af tijdens de 1ste Wereldoorlog. In 1916 verschijnt de jonge landbouwer Pierre (Emmanuel Macchia) samen met enkele andere rekruten aan het front. Hij is vastberaden om er zijn militaire taak plichtsbewust te vervullen. Als groentje wordt hij al meteen op het terrein gedropt om tijdens de korte pauzes van staakt-het-vuren zijn gekwetste kameraden in allerijl uit de modderige zones tussen de loopgraven weg te halen. Het is een bijzonder zware en mensonterende opdracht, te meer omdat hij keuzes moet maken tussen de arme stumpers die met moeite nog een noodkreet kunnen slaken en de talloze anderen die noodgedwongen aan hun lot worden overgelaten. Ook al loopt Pierre zelf als ambulancier minder risico’s om op het front te sterven dan zijn onfortuinlijke lotgenoten, toch weegt de morele druk van de gruwelijke oorlogstaferelen bijzonder zwaar op zijn gemoed.
Toevallig komt de introverte, gevoelige Pierre in contact met de charismatische, flamboyante Francis (Valentin Campagne) die een geïmproviseerd cabaret-spektakel uit de grond moet stampen en zo de gemoederen van de uitgeputte soldaten tot bedaren te brengen. Met een smoesje slaagt Pierre er in om zich als technicus bij de theatertroep te laten inlijven en tijdelijk te ontsnappen aan de alomtegenwoordige oorlogsellende. Er groeit een subtiele chemie tussen beide mannen die stilaan evolueert naar een tedere maar verboden romance. Te midden van de verschrikkingen die hen dagelijks omringen, ontstaat tussen hen een diepe emotionele verbondenheid die niets of niemand – en zeker geen oorlog – hen kan ontzeggen of verbieden.
Lukas Dhont heeft met Coward bewust gekozen voor een intieme, menselijke benadering van de oorlogsthemathiek. De jonge soldaten die nog maar net hun puberteit zijn ontgroeid, zijn merendeels groen achter de oren en hebben geen flauw benul van de horror die hen te wachten staat. In vergelijking met klassieke oorlogsfilms komen in Coward slechts sporadisch wapengekletter en expliciet bloederige taferelen aan bod. Desondanks is het oorlogsgeweld in elk beeld omnipresent, zij het al door de niet-aflatende bombardementen op de geluidsband op de achtergrond. Het is schrijnend hoe de soldaten voortdurend dronken worden gevoerd om hen tot het uiterste te drijven. Oorlogsgruwel kan nooit genoeg worden getoond. Dhont doet dat met een zekere schroom en serveert het met mondjesmaat. De boodschap komt minstens even hard aan.
De dubbele vertolkingsprijs lijkt ons een meer dan terechte erkenning van het talent van de twee jonge hoofdacteurs Emmanuel Macchia en Valentin Campagne. Dhont weet in zijn derde film nog meer dan in Girl en Close het onderste uit de kan te halen en zijn acteurs naar bovenmenselijke prestaties te loodsen. Het ingetogen spel van de zwijgzame, verlegen Pierre staat lijnrecht tegenover de frivole exuberantie van Francis. Hun niet mis te verstane blikken van verstandhouding slepen de toeschouwer op subtiele wijze mee in hun ontluikende idylle. Het is cynisch en ook prachtig om vast te stellen dat het net de context van die sombere oorlogsjaren is die hen de vrijheid gunt om hun geheime relatie in alle stilte en buiten de ongewenste blikken en moraliteit van de toenmalige preutse maatschappij volop te kunnen beleven. Op het einde van de film dringt een ethisch dilemma zich op en moeten de protagonisten kiezen tussen liefde en verraad.
Het oogstrelend camerawerk van Frank van den Eeden hoeft al lang geen betoog meer. Als huis-DOP van arthouse filmmakers zoals Fien Troch, Tim Mielants en de Nederlandse David Verbeek en Nanouk Leopold, heeft hij zijn sporen reeds ruim verdiend, met vele internationale erkenningen op zijn palmares. Van den Eedens subliem camerawerk sluit ook hier perfect aan bij de romantisch-historische stilering van Dhonts verhaal. Componist Valentin Hadjadj weet op zijn beurt de fijnzinnige snaar te betokkelen zonder onze sentimenten geweld aan te doen.
Lukas Dhont staat vandaag duidelijk sterker in zijn schoenen dan ooit voordien en windt er geen doekjes meer om. Onder het mom van een film over masculiene camaraderie gaat het hier vooral om macht en machtsmisbruik waarbij de absurditeit van het oorlogsgegeven een centrale rol speelt. Is er op 100 jaar tijd echt zo veel veranderd? Dat is de vraag die hij ons stelt. Hij tracht de ogen te openen van iedereen die wegkijkt van hetgeen er zich elke dag in de wijde wereld afspeelt en van de steeds groter wordende dreiging van een mogelijke escalatie, terwijl we collectief de essentie van ons menszijn uit het oog verliezen. Wie is er vandaag laf en waar schuilt ware heldenmoed? De titel Coward van deze film dekt de volle lading.
Genre: romantisch oorlogsdrama
Land: België – Frankrijk – Nederland
Jaar: 2026
Regisseur: Lukas Dhont
Cast: Emmanuel Macchia,Valentin Campagne, Jonas Wertz, Willem De Schryver, Jef Jacobs
Speelduur: 125 minuten
