Les Tourmentés 

De in Namen geboren Lucas Belvaux en broer van wijlen Rémy Belvaux (co-regisseur van de ophefmakende C’est arrivé près de chez Vous) is nooit de makkelijkst toegankelijke van de Belgische cineasten geweest, denk maar aan onder meer Les Hommes (2020), Chez Nous (2017) en La Raison du plus Faible (2006). Met Les Tourmentés, de verfilming van zijn eigen roman uit 2022, bewijst hij dat opnieuw. De film ging dit jaar in première op het Brussels International Film Festival (BRIFF), werd in de sectie ‘Les Flamboyants’ op het Festival du Film Francophone d’Angoulême vertoond en is vanaf deze week te zien in de bioscoopzalen. Het is een werk dat balanceert tussen psychologisch drama, moreel traktaat en thriller, maar dan één die elke vorm van adrenaline koppig weigert.

Wie de synopsis leest – een man die zich letterlijk laat opjagen in ruil voor een heuse smak geld – denkt onvermijdelijk terug aan The Most Dangerous Game, de Amerikaanse klassieker uit 1932 van regisseurs Irving Pichel en Ernest B. Schoedsack, waarin een excentrieke aristocraat op mensen jaagt alsof het loslopend wild betreft. Dat verhaal heeft over de jaren talloze echo’s gekregen: van John Woo’s Hard Target (1993) tot The Hunger Games en tal van Netflix-producties die overleven reduceren tot sadistisch spektakel.

Belvaux kiest echter voor de omgekeerde weg. Hij plukt de mythische kern uit het pulpverhaal – de jacht op de mens – en stript die van spanning, actie en spektakel. Wat overblijft is de kale vraag: waarom leef je en wat ben je bereid op te offeren om te overleven? Daarmee schuift hij dichter aan bij Camus dan bij Hollywood. Zijn film is minder een thriller dan een filosofische parabel, een nagalm van L’Étranger of van Sartre’s beklemmende toneelstukken.

Skender (Niels Schneider), een voormalig legionair, is een dakloze getraumatiseerde einzelgänger die lijdt aan de PTSD-stoornis. Hij is uit de conventionele samenleving gestapt en opgeschoven naar de zijlijn. Naast zijn kinderen, heeft hij voor niks nog interesse. Zijn vroegere sergeant Max (Ramzy Bedia), intussen gepromoveerd tot majordome van ‘Madame’, een rijke weduwe, brengt hem met haar in contact en krijgt meteen een pervers contract aangeboden: zij wil een jacht organiseren met hem als prooi en dit tegen een grote som geld waarmee hij uiteindelijk zijn gezin kan beschermen.

Het plot lijkt eenvoudig, maar Belvaux weigert een evidente, logische, laat staan makkelijke aanpak. De film draait niet om ontsnappingen of geweerschoten, maar om morele confrontaties. Skender worstelt niet enkel met zijn jager, maar met zichzelf: is overleven nog zinvol wanneer alles verloren lijkt? Madame, vertolkt door de ijzingwekkend beheerste Vietnamese actrice Linh-Dan Pham, wordt geen karikatuur van sadistische rijkdom, maar een spiegel voor de banaliteit van kwaad en verveling.

Belvaux filmt sober, bijna ascetisch. Geen afgelikte beelden of virtuoze montage, wel nadruk op stiltes, blikken en door het leven getekende gezichten. Soms lijkt de film meer theater dan cinema. In een zekere zin werkt dit wel omdat het claustrofobische kader past bij het mentale gevangenisgevoel van de personages. Doch het wringt ook wat tegen want de roman haalde zijn kracht uit fragmentarische zinnen en perspectiefwisselingen, maar de cinematografische adaptatie ervan is log, zwaar en bovendien weinig dynamisch.

De cast draagt veel gewicht. Niels Schneider (Sibyl, Ad Vitam, Un Amour Impossible) speelt Skender als een man die grotendeels van de samenleving heeft gedistantieerd, maar toch nog een sprankeltje overlevingsdrang bewaart. Ramzy Bedia (Balle Perdue 3, Taxi 5, Mikado) verrast als Max; verscheurd tussen plicht, loyaliteit en moreel failliet. En Linh-Dan Pham (Mr. Nobody, Blue Bayou, De battre mon coeur s’est arrêté) belichaamt Madame als een geraffineerd monster: elegant, onaantastbaar en kil. Samen maken ze van Les Tourmentés geen spektakel, maar een trage koortsdroom.

Dat Belvaux trouw blijft aan zijn roman is zowel zijn sterkte als zijn zwakte. De literaire intensiteit – introspectie, morele vragen, psychologische diepte – komt sterk op de voorgrond. Maar tegelijk legt dat gewicht de film lam. De spanning van een jacht is er amper. De suspense zit in woorden, niet in daden. Voor wie actie verwacht, blijft alleen frustratie over.

Bovendien dreigt Belvaux soms te vervallen in hermetisme. Hij toont meer dan hij vertelt en suggereert meer dan hij toont. Voor de cinefiel is dat misschien wel een intellectuele prikkel, maar voor het bredere publiek is het beslist een amechtige beproeving.

Les Tourmentés is absoluut geen film die vermaakt, maar wel een die belaagt. Belvaux jaagt niet op zijn personages, maar op zijn publiek. Hij dwingt het om na te denken over trauma, macht en de waarde van een leven. Daarmee sluit hij aan bij een traditie die van The Most Dangerous Game via Sartre naar de Europese arthouse leidt.

Het resultaat is onevenwichtig: soms meeslepend, soms verstikkend, soms filosofisch indringend, soms nodeloos zwaar. Maar in een filmklimaat dat vaak kiest voor de kortste weg naar goedkoop spektakel, vormt Les Tourmentés een relatief te appreciëren tegenpool. Een drama dat geen troost biedt, maar wel een litteken nalaat, al zou het ons niet verwonderen dat de toeschouwers zich na het zien van dit drama ook als de filmpersonages voelen: Les Tourmentés (de gekwelden)!

Genre: drama
Jaar: 2025
Regisseur: Lucas Belvaux
Cast Niels Schneider, Ramzy Bedia, Linh-Dan Pham, Déborah François
Land: Frankrijk, België
Speelduur: 100 minuten