Mother 

Iedereen zal wel een oordeel hebben over de figuur van Moeder Teresa, de uit Noord-Macedonië (vroeger Joegoslavië) afkomstige non die zich met hart en ziel ontfermde over het lot van de armen, zieken en hongerigen in het naoorlogse India. Zij werd in de tweede helft van vorige eeuw wereldberoemd door haar belangeloze inzet voor de minstbedeelden in de achterbuurten van Calcutta. Doch uit diverse hoeken werd ook veel kritiek geuit op haar onwrikbare positie rond abortus, echtscheiding en anticonceptie die zij categoriek veroordeelde.

Dat zij ook niet vies was om geld aan te nemen van dictators om haar filantropische projecten te financieren zette bij velen kwaad bloed. Desondanks kreeg zij in 1979 de Nobelprijs voor de Vrede en postuum nog een Zalig- en Heiligverklaring. Een nieuwe biopic over haar werk en leven kon niet lang meer uitblijven. En toch was dit niet wat filmmaakster Teona Strugar Mitevska – zelf een landgenote van Moeder Teresa – voor ogen had toen zij aan het script begon te werken. Integendeel. Het werd totaal iets anders dan hetgeen we verwacht hadden.

Vijftien jaar geleden kreeg Mitevska de mogelijkheid om een documentaire over Moeder Teresa te maken: Teresa and I. Tijdens haar research ontmoette zij vier nog levende nonnen die de vroegere Moeder Overste persoonlijk hadden gekend. Uit die gesprekken kwam een totaal ander beeld van Moeder Teresa aan het licht. Ook vond zij intieme brieven terug uit Moeder Teresa’s donkerste periode van haar leven, net vóór zij aan het echte missiewerk begon dat haar later een eeuwig aureool zou bezorgen. Mitevska botste op een vat vol tegenstrijdigheden, een complexe en multidimensionele figuur die soms beminnelijk was maar vaak ook ruw en fel tekeer kon gaan.

We keren terug naar 1948 in een slotklooster in Calcutta. De jonge Zuster Teresa wacht angstvallig op de toestemming van het Vaticaan om de kloostermuren te mogen verlaten en haar werk als missionaris in de straten van Calcutta te mogen opstarten. Het zijn de laatste dagen van haar opdracht als Moeder Overste en zij staat op het punt om binnen haar gelederen een geschikte opvolgster te vinden. Zuster Agnieszka zou in haar ogen de ideale kandidate zijn die over alle noodzakelijke capaciteiten beschikt om deze belangrijke functie over te nemen. Spoedig blijkt echter dat Zuster Agnieszka een zwaar geheim met zich meedraagt dat haar positie in het gedrang zou kunnen brengen. Zuster Teresa wordt voor een moeilijke keuze geplaatst: zal zij dit geheim kunnen bewaren, haar morele bezwaren terzijde kunnen schuiven en haar eigen ambities waarmaken?

Mother volgt de 7 dagen durende kruisweg waarbij Moeder Teresa koortsachtig naar een oplossing moet zoeken voor haar dilemma. Het wordt een cruciale week waarbij zij haar persoonlijke demonen moet bevechten om haar doel te kunnen bereiken. We ontdekken hoe een tirannieke Moeder Teresa als een generaal met ijzeren hand over haar onderdanig nonnenlegioen heerst. Dat gaat soms tot in het absurde: de nonnen worden door haar systematisch met nummers benoemd (en niet met hun religieuze namen). Zo kruipt onze landgenote Marijke Pinoy in de huid van “Zuster nr 2”, een wat oudere knorrige non die haar frustraties onder haar vrome kap soms niet kan verbergen. Een rol die haar op het lijf geschreven staat: met haar ingehouden mimiek konden we nu en dan een lach niet onderdrukken in dit overwegend bloedernstig drama.

Uiteraard is het vooral Zuster Teresa zelf die de show moet stelen. De camera wordt van begin tot einde gevuld met haar overheersende présence. De Zweedse actrice Noomi – Millenium – Rapace was daarbij een gedurfde keuze. Hoe kan je Rapaces ‘punkimago’ nu eenmaal verzoenen met het verwachtingspatroon van een vrome non? En toch werkt het want Zuster Teresa bleek helemaal niet het heiligenbeeld geweest te zijn dat door velen werd vereerd. De extraverte Rapace geeft haar complex personage van moraalridder extra veel volume.

Een interessant aspect van deze anti-biopic is ook het Belgisch aandeel in de productie. Zo is er de prachtige cameravoering en sobere fotografie met subtiel kleurenpalet en uitgekiende cadrage, een bijzondere verdienste van onze getalenteerde landgenote Virginie Saint Martin (vaste DOP van meerdere Waalse regisseurs die voor haar artistieke bijdrage meer dan een pluimpje verdient).

Ondanks de interessante insteek over een minder bekend aspect van Moeder Teresa’s leven blijven we op onze honger zitten. De aanpak van regisseuse Mitevska mist de nodige subtiliteit en komt nogal bombastisch over. Zij overdondert ons met een opeenvolging van hysterische taferelen, duivelse droomscènes, claustrofobische muren en hallucinante geometrische figuren die verondersteld worden om de beklemmende sfeer en innerlijke angsten van de protagonisten te benadrukken. Daarnaast is er ook de anachronistische keuze van de muziek: soms onderdrukt en discreet zoals het kloosterleven hoort te zijn en dan weer een uitbarsting van je reinste geweld in pure hardrockstijl.

Maar het ergste moet nog komen: de keuze van het taalgebruik. Hoe communiceerden zwijgzame nonnen vroeger in hun besloten kloostergemeenschap? Wellicht zeer weinig maar nu en dan moesten praktische zaken eenmaal ter sprake worden gebracht. Eén ding is zeker: het vermassacreerd Engels dat hier als voertaal wordt opgediend, klinkt hopeloos artificieel uit de vrome nonnenlippen en schiet zijn doel voorbij. Dit is wellicht één van de meest irritante aspecten die bij de toeschouwer zal blijven nazinderen.

Originele titel: Мајка
Genre: drama
Jaar: 2025
Regisseur: Teona Strugar Mitevska
Cast: Noomi Rapace, Sylvia Hoeks, Marijke Pinoy, Nikola Ristanovski
Land: België – Noord-Macedonië – Zweden – Denemarken – Bosnië en Herzegovina
Speelduur: 103’