Naar aanleiding van zijn tachtigste verjaardag loopt in de Bundeskunsthalle in Bonn, een prominent architectonisch museum in postmodernistische stijl, de tentoonstelling W.I.M. – The Art of Seeing, gewijd aan het indrukwekkende oeuvre van de veelzijdige kunstenaar-regisseur-scenarist-producer en documentairemaker Wim Wenders (Düsseldorf, 14 augustus 1945) die terecht wordt beschouwd als een van de belangrijkste regisseurs van de Duitse naoorlogse auteursfilm en vanaf eind jaren zestig furore maakte in de internationale cinema. Voor wie geïnteresseerd is in film als beeld- en reiservaring, is dit een uitgelezen kans om een stap verder te gaan dan de bioscoopzaal.
De tentoonstelling is beslist heel ambitieus van opzet: niet alleen een klassiek overzicht van Wenders’ uitgebreid filmwerk, maar een breed opgevat kunst- en visueel parcours waarin fotografie, collages, tekeningen, storyboards, archiefmateriaal én een grote ‘immersieve installatie’ – zeg maar: een experimentele filmruimte – samenkomen. Een audio-walk, begeleid door Wenders zelf, gidst bezoekers door de ruimte, wat een aangenaam persoonlijk tintje geeft.
Het werk is thematisch en chronologisch opgebouwd, met bekende mijlpalen uit zijn carrière: van vroege Duitse New Wave-films zoals Alice in den Städten (1974) die door de Duitse filmcritici werd bekroond met de Goldene Hugo en het prijsbeest Der Amerikanische Freund (1977), via de Palme d’Or-winnaar Paris, Texas (1984) tot het recentere Perfect Days (2023) dat een Oscar-nominatie behaalde. Daarnaast komt zijn werk in fotografie en visuele kunst eveneens sterk aan bod door een schrandere selectie van zwart-wit foto’s, Polaroids, collages, tekeningen en archiefstukken.
Opvallend is de visuele rijkdom van deze overdachte expositie. Wenders’ uitgelezen fascinatie voor landschap, ruimte, licht en respect voor de kijker als ‘reiziger’, komt duidelijk naar voor en maakt overduidelijk dat Wenders zich niet uitsluitend tot film beperkt, maar het visuele medium in brede zin inzet.
De door hem zelf samengestelde installatie – met moderne beeld- en geluidstechnologie – is een opwindend moment omdat je meeslepend wordt ondergedompeld in zijn persoonlijke blik op de wereld, wat voorbij traditionele filmhistorie gaat. Verder geven archiefmateriaal, storyboards en een audio-walk inzicht in Wenders’ traject als filmmaker én kunstenaar. Het maakt de expositie niet alleen nostalgisch, maar ook verhelderend. Bovendien zullen niet alleen cinefielen in dit regulier en verzorgd excerpt aan hun trekken komen, maar ook liefhebbers van fotografie, visuele kunst en documentaire esthetiek zullen aangenaam verrast worden.
Kritisch moeten we wel opmerken dat W.I.M. – The Art of Seeing als filmmedium deels ingeklemd blijft in museale setting: donker hok, vaste zitplaatsen en geen gemeenschappelijke biosfeer. Dat contrast met het oorspronkelijke bioscoopgevoel is misschien onvermijdelijk, maar het betekent ook dat sommige films minder ‘open’ worden ervaren dan in hun oorspronkelijke context.
Bovendien verdienen sommige fotografie- en collagewerken wel wat meer ruimte: de knappe en observerende foto’s van de Duitse filmmeester hebben an sich ademruimte nodig en vragen om rust om hun impact te laten inwerken op de bezoeker, maar deze elementen ontbreken soms in het museum. Daarentegen kan voor wie Wenders vooral kent als filmmaker, de uitgebreide aandacht voor zijn visuele kunstpraktijk voor sommige misschien zorgen voor afleiding. Maar het is natuurlijk aan het publiek om bereid te zijn om verder te denken dan ‘film = bioscoop’. Een deel van de bezoekers zal dit aspect ongetwijfeld rijk ervaren en anderen wellicht als wat rommelig.
De tentoonstelling is daarenboven grotendeels chronologisch opgebouwd en dat biedt structuur, maar soms konden we ons niet van de indruk onttrekken dat het bij momenten aanvoelt alsof thematische of visuele clusters sterker hadden gekund in plaats van een strikt tijdspad en dit vooral omdat Wenders’ werk vaak cirkelt rond terugkerende motieven zoals reis, landschap, tijd, en kameraadschap, in plaats van enkel evolutie.
Afrondend kunnen we concluderen dat W.I.M. The Art of Seeing zeker een waardige en indrukwekkende hommage is aan Wim Wenders die laat zien dat zijn werk veel breder is dan enkel wat je te zien krijgt in de bioscoop. Voor liefhebbers van film én visuele kunst is deze expositie een verrijkende ervaring, een uitnodiging om de blik te scherpen en te reizen, zoals Wenders dat zelf zo vaak doet. Tegelijk benadrukt de expo de spanning tussen cinema en museumcontext en nodigt uit tot nadenken over wat ‘zien (The Art of Seeing) eigenlijk betekent in onze visuele contemporaine cultuur.
Wie deze tentoonstelling bezoekt, zal niet alleen stil staan bij Wenders’ creatieve en hoogstpersoonlijke beelden op het witte doek, maar door zijn lens ook opnieuw leren kijken naar de ruimte, het landschap en de tijd ertussen én misschien zelfs naar zijn eigen blik.
W.I.M. The Art of Seeing is te zien in de Bundeskunsthalle gelegen aan de Helmut-Kohl-Allee 4 (Museumsmeile) in Bonn (Duitsland). Openingstijden: dinsdag 10:00-18:00, woensdag 10:00-21:00, donderdag tot en met zondag 10:00-18:00. Toegangsprijs: €13,00 voor volwassenen en €6,50 voor verminderd tarief. De tentoonstelling loopt nog tot 11 januari 2026.
The Chronology of Water
Cover-Up
Goodbye June
The Housemaid
