Wake Up Dead Man: A Knives Out Mystery 

Jud Duplenticy (Josh O’Connor) is het soort priester dat even vurig is in zijn geloof als in zijn vuisten. Een ex-bokser met een impulsprobleem: wat kan er misgaan? Genoeg, zo blijkt, want na een veel te enthousiaste discussie met een collega wordt hij gedegradeerd naar Chimney Rock, een slaperig stadje dat leeft op koffie, roddels en kerkpolitiek. Zijn nieuwe baas is monseigneur Jefferson Wicks (Josh Brolin), een geestelijke die zijn parochianen even graag streng en directief toespreekt als subtiel manipuleert.

De twee botsen harder dan wijn en wijwater. En dan komt de klap op de vuurpijl: Wicks wordt na een barbaarse preek dood gevonden in een benauwd kamertje naast de kansel, met een ‘duivelse’ steekwonde die meer vragen oproept dan antwoorden. Politiechef Geraldine Scott (Mila Kunis) staat er enigszins verweesd bij, maar gelukkig ruikt iemand anders bloed of goddelijke ironie. Enter Benoit Blanc (Daniel Craig), de enige man die een moord kan oplossen met een accent dat even mysterieus is als zijn methodes en nog altijd knipoogt naar ‘onze’ legendarische, intellectuele en vernuft subtiele speurneus Hercule Poirot.

Na het frivole Glass Onion zet de Californische tweevoudig Oscar-genomineerde Rian Johnson zijn detective – dat mag je wel zeggen want hij schreef, co-produceerde en regisseerde het Blanc-drieluik – terug op aarde. Geen jachten, eilanden of hyperrijke techneuten dit keer, maar wel een diepreligieus stadje waar iedereen iets te verbergen heeft, behalve hun opinies. Johnson grijpt de kans om listig te prikken in de wereld van kleine rituelen, grote hypocrisie en geloof dat soms wonderlijk veel lijkt op politiek.

En politiek is er afdoende aanwezig, uitgelezen zelfs in het personage Cy Draven, een MAG-influencer die in Chimney Rock rondloopt met het verkiezingsprogramma van Trump in z’n achterzak en alsof hij elk moment een vlog kan beginnen over het Y.M.C.A.-Hillbilly-Amerika. Johnson voert hem op met de finesse van een chirurg én de amusementswaarde van een circusdirecteur. Het is satire die zowel tikt als tintelt.

Wake Up Dead Man: A Knives out Mystery is opnieuw een puzzel in de beste Agatha Christie-traditie, met referenties naar John Dickson Carr, de Amerikaanse detective- en mysteryschrijver die wordt beschouwd als de grootmeester van het ‘locked-room mystery’-genre en naar The Hollow Man, zijn absolute mijlpaal in de geschiedenis van de klassieke whodunit dat trouwens frequent en nadrukkelijk in beeld komt en waar Blanc gewillig naar verwijst. Johnson strooit aanwijzingen rond alsof het hosties zijn op Palmzondag, maar dan wel ouwels met een bijsluiter.

De ontknoping is lichtjes barok want enkele plotwendingen zijn wel iets té geconstrueerd en komen zo snel na elkaar dat Blanc bijna zijn asblonde halflange haarlokken moet vasthouden, maar gelukkig blijven ze binnen de wetten van het genre. En vooral: het is een plezier om zien hoe Johnson al zijn hints netjes terug ophaalt.

Deze original Netflix-crimethriller wordt onweerlegbaar gedragen door de alomtegenwoordige Josh O’Connor (God’s own Country, Challengers, Emma, Lee en binnenkort ook knap op dreef in The History of Sound en The Mastermind) die een innerlijk worstelende Jud Duplenticy neerzet als een man die tegelijk wil biechten én ontsnappen. Josh Brolin (No Country for Old Man, The Running Man, de Dune– en Avengers-saga) is heerlijk intimiderend als monseigneur Wicks en Daniel Craig, formerly known as Bond, James Bond, geniet zichtbaar nog altijd van elke zin die hij min of meer verwrongen mag declameren alsof hij in één adem zowel een mis opdraagt als een stand-up-comedy-set brengt. Een beetje jammer is wel dat bepaalde nevenpersonages, hoewel vertolkt door tal van ronkende namen, onvoldoende uitgewerkt blijven al is dit natuurlijk ook wel inherent aan een gerenommeerde ensemblecast.

De dialogen snijden, sissen en zwieren. De muziek van Nathan Johnson is (alweer) groots, de cinematografie van (opnieuw) Steve Yedlin, is elegant en gevat (de inzoomen op het ontbrekende Christus-kruis achter het kerkaltaar zijn zowel neo-relistisch als lekker ad rem). Daarenboven is de sfeer kitscherig genoeg om het allemaal nog leuker te maken. Daarentegen zakt het ritme echter in het tweede deel van de flick wel even weg omdat er momenten zijn waar iets te veel wordt gepraat waardoor het gaspedaal effe wordt losgelaten.

Met Wake Up Dead Man: A Knives out Mystery keert Rian Johnson terug naar waar de Knives Out-reeks het sterkst is: een misdaadpuzzel vol karakterkoppen, satire die prikt zonder te preken en een Benoit Blanc die elk mysterie ontward krijgt met de nodige dosis panache en door in de juiste kamer te staan en lang genoeg metaforen te gebruiken.

Minder bombastisch dan Glass Onion, het tweede en vorige deel, maar geestiger, snuggerder en scherpere hoofdprotagonistische karaktertekeningen en heerlijk eigenaardig tout court. Johnsons kritische en doorgedreven blik op religie en hedendaagse politiek geeft deze geestige en speelse donkere komedie extra diepgang zonder het plezier van de whodunit in de weg te staan. Wake Up Dead Man: A Knives out Mystery is het slim geconstrueerde derde enigmadeel uit de succesvolle reeks dat heel zeker smaakt naar meer en liefst vóór Benoit Blanc met pensioen gaat en alleen nog sudoku’s oplost.

En als toetje voor de Knives Out-aficionados geven we graag mee dat de titel – net als de twee vorige afleveringen – ook nu verwijst naar een song, namelijk Wake Up Dead Man van U2, het 12de en laatste nummer op hun album POP uit 1997, al is het niet Bono, maar wel de schor klinkende Tom Waits die de slotsong: Come on up to the House, voor zijn rekening man nemen.

Genre: misdaad, whodunit, thriller, komedie
Jaar: 2025
Regisseur: Rian Johnson
Cast: Daniel Graig, Jos O’Connor, James Brolin, Mila Kunis, Glenn Close, Jeremy Renner, Kerry Washington, Andrew Scott, Jeffrey Wright, Cailee Spaeny, Thomas Haden Church
Land: USA
Speelduur: 146 minuten