Nuremberg 

Nuremberg reconstrueert de gebeurtenissen rond de Neurenbergse processen vanuit twee invalshoeken: de juridische strijd om de nazi-elite ter verantwoording te roepen en de psychologische poging om ‘het kwaad’ te doorgronden.

Centraal staat de militaire psychiater Douglas M. Kelley (Rami Malek), die in 1945 wordt belast met het psychologisch opvolgen van 22 nazi-leiders. Onder hen bevindt zich Hermann Göring (Russell Crowe), Hitlers voormalige plaatsvervanger met wie Kelley een opvallend hechte, zelfs gevaarlijke verstandhouding ontwikkelt. De film baseert zich op Kelley’s notities en testmateriaal waaronder de Rorschach-tests, maar gebruikt deze vooral als kapstok voor een mix van psychologisch drama en rechtbankthriller. Dat resulteert in een vlotte, maar vaak te gladde vertelling die de complexe realiteit slechts in formules lijkt te gieten.

Parallel hieraan probeert de Amerikaanse federale rechter Robert H. Jackson (Michael Shannon) een juridisch kader te creëren dat de wereld moet tonen wat de nazi’s hebben aangericht en waarom zoiets gruwelijks nooit meer mag gebeuren. Deze scènes, waarin juridische en morele dilemma’s worden besproken, behoren tot de sterkste momenten van de film. Ze herinneren eraan hoe ambitieus en historisch uniek het tribunaal was.

Toch is Nuremberg duidelijk een schaduw-versie van Stanley Kramers klassieker Judgment at Nuremberg uit 1961, die met diepe nuance en indrukwekkend acteerwerk toonde dat Hollywood en intellectuele scherpte elkaar niet hoeven uit te sluiten. James Vanderbilt, de regisseur en co-scenarist van Nuremberg, kiest voor een toegankelijker benadering, maar raakt daardoor geregeld de ernst en complexiteit van het onderwerp kwijt.

Russell Crowe’s vertolking van Göring is emblematisch voor die spanning. Hij spreekt bewonderenswaardig Duits, maar geeft de nazi-leider een bijtende charme die soms ongemakkelijk dicht in de buurt komt van een larger-than-life schurk en meer op een Bond-villain lijkt dan een historische figuur. Hoewel het script Göring niet verheerlijkt, ontstaat toch het gevoel dat hij, ironisch genoeg, een te groot podium krijgt. Malek blijft daarentegen opvallend bleek in de gezamenlijke scènes, waardoor de beoogde ontmanteling van Görings aura niet het gewenste effect heeft.

Ook op andere momenten flirt de film met melodrama en zelfs met entertainment. Subplots rond Görings echtgenote Emmy en dochter Edda voelen eerder alsof ze emotionele ballast leveren dan dat ze werkelijk iets toevoegen. Humoristische oneliners, bizarre Rorschach-interpretaties en theatrale scènes wisselen elkaar af en zijn soms irritant. De poging om van een zwaar historisch onderwerp ‘vermakelijke cinema’ te maken, leidt geregeld tot dramaturgische dissonantie.

Wel sterk zijn de bijrollen van onder anderen Richard E. Grant (Gosford Park, Can you ever Forgive Me), John – Spotlight, Mad Men, Ant-Man – Slattery als kolonel Andrus en Leo Woodall (The White Lotus, Mad About the Boy, Bridget Jones) die als jonge tolk een van de weinige echt ontroerende momenten neerzet. En in de epiloog legt de film een terechte, actuele link met hedendaagse vormen van propaganda en haat. Bovendien schetsen de decors, kostuums en belichting overtuigend het naoorlogse Europa en het tribunaal.

Nuremberg biedt zo een degelijke, soms meeslepende, maar vaak onevenwichtige kijk op een cruciale periode uit de wereldgeschiedenis. Het is een film die zijn boodschap: ‘Nooit meer’, duidelijk wil uitdragen, maar dat doet met zoveel stilistische concessies en ongerijmde praktijken van de psycholoog dat de impact verwatert. Waar de geschiedenis vraagt om nuance, kiest Nuremberg iets te vaak voor effect. Positief is beslist dat deze psychologische thriller een complex historisch moment begrijpelijk en toegankelijk maakt voor een breed publiek. Daarenboven heeft de prent ook een sterke educatieve waarde want hij is best geschikt als inleiding op de Neurenbergse processen voor jongeren slash studenten geschiedenis of kijkers zonder gedetailleerde voorkennis.

Genre: drama, thriller, politiek, psychologisch, biografie, historisch
Jaar: 2025
Regisseur: James Vanderbilt
Cast: Rami Malek, Russell Crowe, Michael Shannon, Richard E. Grant, John Slattery
Land: USA, Hongarije
Speelduur: 148 minuten