La Maison des Femmes 

Met La Maison des femmes maakt de Franse scenariste, romancier en cineaste Mélissa Godet geen film die behaagt, maar één die noodzakelijk is. Het is cinema die zich niet afvraagt of ze wel gezien wil worden, maar die absoluut móét worden gezien. In een tijd waarin geweld tegen vrouwen steeds vaker statistiek wordt, lees er de opvallende resultaten van de recente grote bevraging die werd uitgevoerd door VTM-journaliste Hannelore Simoens maar op na, kiest Godet resoluut voor het concrete, het dagelijkse en het menselijke. Haar uit het leven gegrepen drama is geen sloganesk pamflet, maar een zorgvuldig gecomponeerde getuigenis.

La Maison des femmes werd oorspronkelijk opgericht in 1981 door de Franse vrouwenbevrijdingsbeweging om de feministische collectieven samen te brengen die op dat moment nog verspreid waren. In zijn huidige functioneringsvorm werd deze vereniging geconcretiseerd door Ghada Hatem-Gantzer in Saint-Denis 2016. De prent speelt zich af in en rond zo’n een opvang- en zorgcentrum voor vrouwen die slachtoffer zijn van geweld zowel fysiek, psychisch als sociaal. De filmmaker vermijdt competent de lokkende val van sensatiezucht. Hier dus geen schreeuwerige confrontaties of dramaturgische overdrijving. Integendeel: La Maison des femmes toont geweld in zijn herkenbare en daarom meest verontrustende vorm: als iets wat sluipend binnendringt, zich normaliseert en pas (veel te) laat als geweld wordt herkend.

Wat dit ‘document’ uitzonderlijk maakt, is de manier waarop luisteren centraal wordt gesteld. De camera observeert, blijft heel nabij, maar is nooit indringend. Godet filmt gezichten die spreken, zwijgen en zoeken naar woorden. Ze gunt haar personages tijd en dat is beslist een radicale keuze in een filmcultuur die vaak snelheid verkiest boven aandacht.

En die attentie is politiek. Door vrouwen niet te reduceren tot slachtoffers, maar hen ruimte te geven om zichzelf te articuleren, stelt de film een fundamentele vraag: wat betekent zorg in een samenleving die structureel faalt in bescherming? Het centrum in de film fungeert niet alleen als fysieke plek, maar als pertinent tegenmodel voor een harde buitenwereld.

Artsen, psychologen en maatschappelijk werkers worden niet als helden opgevoerd, maar als mensen die proberen recht te doen binnen een systeem dat hen voortdurend onder druk zet. Daarmee legt Godet de vinger op een pijnlijk punt, namelijk geweld tegen vrouwen is geen individueel falen, maar een collectieve verantwoordelijkheid.

De grootste kracht van de regisseuse is haar weigering om te moraliseren. La Maison des femmes legt niets op, maar maakt zichtbaar. Juist daardoor werkt de prent ontregelend. De verhalen die we te horen krijgen, zijn niet uitzonderlijk en dat is precies het probleem want er wordt getoond hoe structureel geweld zich nestelt in intieme relaties, economische afhankelijkheid en institutionele blindheid.

De maatschappelijke relevantie van La Maison des femmes is onmiskenbaar. In een context waarin #MeToo enerzijds bewustzijn creëerde, maar anderzijds ook verzandde in polarisatie, biedt iets zeldzaams: complexiteit zonder relativisme. Pijn wordt zonder meer erkend zonder ze te exploiteren en geeft stem zonder toe te eigenen.

Formeel kiest de cineaste voor soberheid: natuurlijk licht, functionele kadrering en een montage die ademruimte laat. Die stijlkeuze is geen esthetische pose, maar een ethische beslissing. Alles in de film staat ten dienste van erkenning en herinnert het publiek er expliciet aan dat cinema meer kan zijn dan representatie of met andere woorden kan het dus ook een plek van opvang worden. Voornamelijk voor wie wil herkennen, wil begrijpen en vooral voor wie bereid is te luisteren.

De cast bestaat bovendien uit een mix van ervaren en jongere acteurs, met onder andere Karin Viard als indrukwekkende anker in dit sociaal drama met verder Laetitia Dosch, Oulaya Amamra en Eye Haïdara in kernrollen. Deze line-up is opvallend sterk en voelt realistisch aan omdat elk personage overtuigend en zonder in clichés te vervallen, de complexiteit draagt van professionals die dag in dag uit met empathisch en constructief, maar ook gelaagd en gekoppeld aan hun eigen emotionele lasten en innerlijke conflicten, werken met slachtoffers van geweld.

Dit is uiteraard geen film die je na afloop een goed gevoel geeft, integendeel want het is een sober en dwingende confrontatie die lang nadat het licht in de bioscoopzaal weer aangaat, blijft nazinderen omdat er pertinente vragen worden gesteld over verantwoordelijkheid, solidariteit en zorg. Het is zeker geen vrijblijvende kijkervaring, maar een noodzakelijke confrontatie en daarmee wel een van de meest maatschappelijk en sociaal relevante Franse films van de afgelopen jaren. Als je bovendien weet dat La Maison des femmes het langspeelfilmdebuut is van Godet als regisseuse dan is een diepe buiging voor haar meer dan terecht.

Voor wie zich naast de film verder wil informeren over de origine, de oprichting, de werking, de evolutie en de belangrijkheid van dergelijke centra in Frankrijk en in andere landen, raden we stellig aan om zich te verdiepen in de uitstekende en vlotlezende roman met als cynische titel Het Vrouwenpaleis (oorspronkelijk: Les Victorieuses) van Laetitia Colombani uit 2019.

Genre: sociaal drama
Jaar: 2025
Regisseur: Mélisa Godet
Cast: Karin Viard, Laetitia Dosch, Oulaya Amamra, Eye Haïdara, Pierre Deladonchamps,
Land: Frankrijk
Speelduur:110 minuten