Joe Speedboot 

Tommy Wieringa (1976) is een van Nederlands ‘grote’ en veelvoudig bekroonde auteurs. Hij scoorde bestsellers met onder meer Caesarion, Dit zijn de Namen en De Heilige Rita. Wieringa kreeg voor zijn vierde en meest bekende roman Joe Speedboot uit 2005, de F. Bordewijk-prijs voor verhalend proza en de eerste Magazijn La Vie en Rose-prijs, en het boek ging intussen al zo’n 350.000 keer over de toonbank.

Meer dan twintig jaar nadat Wieringa deze moderne klassieker in de Nederlandse literatuur afleverde, bereikt de langverwachte verfilming eindelijk het witte doek. Dat het project zo lang op zich liet wachten, draagt bijna bij aan de mythevorming rond het verhaal. Een eerdere adaptatie strandde al in 2008 toen Wieringa zelf het scenario afwees. Nu waagt Sam de Jong zich eraan als regisseur die met films als Met Mes, De drie Musketiers en Goldie zijn voorliefde reeds uitvoerig liet blijken voor rauwe, jeugdige universums.

Het verhaal is gesitueerd in een ingedoezeld dorp ergens in het oosten van Nederland. Daar ontwaakt Fransje Hermans plots uit een coma nadat hij – door zijn naïeve beproeving – onder een maaidorser is terechtgekomen. Daardoor is hij verlamd, verliest hij zijn spraakvermogen en slijt hij de rest van zijn dagen in een rolstoel waarin hij zijn gedachten en observaties in notitieboekjes neerkrabbelt. Zijn bestaan lijkt vast te roesten in de monotone routine van de kleine leefgemeenschap tot de onstuimige Joe Speedboot opduikt.

Tobias Kersloot speelt Joe als een ware energiebom die elk moment kan exploderen en met een ongezonde fascinatie voor motoren, mechanica en snelheid. Hij wil koste wat het kost alle gangbare grenzen overschrijden. Zijn vriendschap met Fransje ontstaat bijna spontaan. Samen sleuren ze elkaar uit de lethargie van het dorp. Wanneer Joe ontdekt dat Fransje door zijn brikettenwerk een uitzonderlijk sterke arm heeft ontwikkeld, mondt dat uit in een kolderiek avontuur langs Europese armworstelwedstrijden. Fransje groeit met zijn Popey-achtige rechterarm uit tot een bijna mythische krachtpatser, maar ook deze ervaring loopt niet goed af.

De Jong situeert de turbulente gebeurtenissen expliciet in de late jaren tachtig en vroege jaren negentig. Guldens, brommers, oversized streetwear, cassettes en een soundtrack waarin onder meer Voyage, Voyage van Desireless opduikt, geven de prent een nostalgische sfeer die goed past bij het coming-of-ageverhaal. De filmmaker zoomt gverder ook in op een klassieke driehoeksverhouding waar PJ, een wat mysterieus meisje waar alle tieners van het dorp voor vallen, zich gênant tussen de twee vrienden wringt wat uiteraard zorgt voor wrevel in de camaraderie.

Het feit dat Fransje niet kan spreken, was uiteraard het grootste adaptatieprobleem voor cineast De Jong, die dit euvel echter handig oplost aan de hand van een voice-over waarin PJ passages uit zijn dagboeken voorleest. Dat geeft haar personage meer reliëf, maar werkt soms ook als een literaire kruk die dit drama wel heel dicht bij het boek houdt. Daardoor blijft Joe Speedboot-The Movie echter wel stilistisch heel traditioneel voor een lef-regisseur als De Jong. Bovendien is deze prent te voorzichtig in vorm en stijl en blijven de bijrollen te schetsmatig.

Maar er zijn wel genoeg redenen waarom de prent toch overeind blijft zoals onder meer de mix van bekende acteurs zoals Hadewych Minis (Borgman, Toni Erdmann), Rogier Schippers (De slag om de Schelde, Amsterdam Empire), Janni Goslinga (Zwartboek, De Reünie) en opkomend jong talent dat enorm sterk uit de hoek komt. De ingetogen, maar indringende vertolking van Daan Buringa geeft Fransje een zeldzame authenticiteit, terwijl Tobias Kersloot een ADHD-Mister Speedboot neerzet als een bijna legendarische vrijbuiter die grenzen en verbeelding voortdurend oprekt. Daarnaast zorgt de Chinees-Nederlandse QiQi van Boheemen voor intrigerende kribbigheid en maakt de eigenzinnige doch heel populaire zangeres Froukje (Groter dan Ik en Ik wil Dansen) haar acteerdebuut in een opvallende bijrol wat natuurlijk veel fans van haar muziek naar de bioscoop zal lokken.

Zo wordt Joe Speedboot uiteindelijk een sympathieke en vaak meeslepende coming-of-agefilm die de geest van Wieringa’s roman respecteert, maar niet altijd dezelfde roekeloze energie durft te tonen als zijn titelheld. En ja Daan Buringa heeft in het echte leven ook een beperking omdat hij lijdt aan een zeldzame progressieve spierziekte die onder andere zijn coördinatie, spierkracht en motoriek aantast, heeft hij ook een groot litteken op zijn rug wegens een operatie voor scoliose en verplaatst hij zich – net als Fransje – eveneens in een rolstoel.

Genre: drama
Jaar: 2026
Regisseur: Sam de Jong
Cast: Daan Buringa, Tobias Kersloot, QiQi van Boheemen, Hadewych Minis, Rogier Schippers, Rogier Schippers, Froukje Veenstra
Land: Nederland
Speelduur: 98 minuten