Rouwverwerking neemt soms vreemde vormen aan. In de maatschappijkritische geestenkomedie van Ratchapoom Boonbunchachoke krijgt het woord huishoudhulp zelfs een bovennatuurlijke dimensie. March (Witsarut Himmarat) treurt om zijn vrouw Nat (Davika Hoorne) die is bezweken aan luchtvervuiling, een macaber detail dat de film meteen een ecologisch randje geeft. Maar de dood blijkt geen definitief afscheid: Nat keert terug. Niet als wolkje of fluisterende schim, maar als – je houdt het niet voor mogelijk – een stofzuiger. Liefde mag dan blind zijn, ze lijkt blijkbaar ook verrassend compatibel met huishoudapparaten.
Het absurde uitgangspunt blijkt minder gratuit dan het klinkt. Nat wil haar weduwnaar beschermen en tegelijk haar schoonmoeder Suman (Apasiri Nitibhon) overtuigen dat ze nog steeds een plaats heeft in de familie. Dat wordt lastig, want Suman kon haar schoondochter al niet verdragen toen ze nog vlees en bloed was, laat staan nu ze met een snoer en stofzak door het huis zoeft. De matriarch schakelt religieuze hulp in om de geest te verdrijven en overweegt zelfs elektroshocktherapie om Marchs herinneringen uit te wissen. Gezinstherapie op Thaise wijze, zullen we maar zeggen.
Boonbunchachoke bouwt in zijn langspeelfilmdebuut rond een bizarre, maar intrigerende metafoor: in een wereld die draait op bureaucratie en winstmaximalisatie, zijn zelfs de doden alleen welkom als ze nuttig zijn. Dat idee levert enkele geestige momenten op. Wanneer een bezeten koelkast het huishouden terroriseert en Nat als stofzuiger de strijd aangaat, bereikt de film een soort droge absurditeit die ergens tussen deadpan-humor en slapstick zweeft. De komedie lijkt te suggereren dat het hier gaat om een huishoudelijke versie van Ghostbusters, maar dan met minder proton packs en meer huishoudtoestellen.
Actrice Apasiri Nitibhon in de rol van Saumon is daarbij de absolute troef. Haar kurkdroge spel, zeg maar een mengeling van stoïcijnse strengheid en subtiele komische timing, houdt de prent meermaals overeind. Davika Hoorne in de huid van Nat krijgt door haar merkwaardige incarnatie minder speelruimte, maar weet toch een verrassende tederheid te bewaren in een rol die theoretisch niet veel meer is dan een rijdend huishoudtoestel. Witsarut Himmarat speelt als March de rouwende echtgenoot met een ontwapenende ernst, al voelt zijn personage soms meer als narratief hulpmiddel dan als een echt uitgewerkt karakter.
Visueel kiest Boonbunchachoke voor een minimalistische aanpak. De camera blijft vaak statisch en observeert de gebeurtenissen met een bijna theatrale afstand. Dat versterkt de humor alsof de prent zelf weigert te reageren op zijn eigen absurditeit, maar het werkt niet altijd. Wat in korte doses droogkomisch is, wordt verspreid over twee uur soms vooral stilstaand. De montage mist bovendien ritme: scènes blijven vaak net iets te lang hangen, alsof de film zelf nog niet helemaal weet of hij satire, horror of melodrama wil zijn.
Ook de muziek blijft opvallend terughoudend. Soms is dat een slimme keuze want stilte kan tenslotte een goede bondgenoot van absurdistische humor zijn, maar even vaak voelt het alsof de soundtrack vergeten is te bestaan. Het resultaat is een film die af en toe eerder loom dan hypnotisch wordt.
Het grootste probleem is uiteindelijk de structuur. Wat begint als een originele en bijtende satire over arbeid, herinnering en ontmenselijking, vertakt zich gaandeweg in een ingewikkelde raamvertelling rond Marchs queer broer en een reeks bijkomende spookverhalen. Het scenario lijkt voortdurend nieuwe ideeën te introduceren zonder de vorige volledig uit te werken. Het resultaat is een plot dat zich in allerlei narratieve bochten wringt: soms inventief, maar soms vooral vermoeiend.
Toch valt er ook veel te waarderen. Boonbunchachoke toont een duidelijk gevoel voor maatschappijkritiek en een opmerkelijke gevoeligheid voor spirituele symboliek. Achter het absurde concept schuilt een melancholische gedachte: herinnering is misschien wel de sterkste vorm van voortbestaan. Alleen had die gedachte waarschijnlijk krachtiger gewerkt in een komedie met een speelduur van negentig minuten. Nu voelt het soms alsof de stofzuiger wel erg lang blijft rondzoemen.
Of om het zo te zeggen: het idee is briljant, de uitvoering eigenzinnig, maar naar het einde toe krijg je als kijker wel het gevoel dat zelfs de geesten liever even pauze zouden nemen. Ook verveling kan immers dodelijk zijn, zelfs voor de doden in een zwart-humoristische en maatschappijkritische komedie.
A Useful Ghost (originele Thaïse titel: Pee chai dai ka) sleepte vorig jaar in Cannes de hoofdprijs van de sectie Semaine de la Critique in de wacht en was tevens de officiële inzending van Thailand voor de Beste Internationale langspeelfilm voor de 98ste Academy Awards in 2026, maar moest de duimen leggen voor het Noorse Sentimental Value (originele titel: Affeksjonsverdi) van Joachim Trier met de briljante Stellan Skarsgård en Renate Reinsve in de hoofdrollen. Historisch omdat het de eerste keer is in de geschiedenis dat Noorwegen deze Oscar wint. Je zou voor minder je woning van boven tot onder beginnen stofzuigen.
Genre: donkere komedie, fantastiek, horror
Jaar: 2025
Regisseur: Ratchapoom Boonbunchachoke
Cast: Apasiri Nitibhon, Davika Hoorne, Witsarut Himmarat, Wanlop Rungkumjad, Dhyan Ho
Land: Thailand, Frankrijk, Singapore, Duitsland
Speelduur: 130 minuten
