Na het rake The Shadowboxer en het uitstekende en meervoudig bekroonde marginale tienerportret Precious, waren de verwachtingen voor The Paperboy, Lee Daniels’ derde wapenfeit, hooggespannen. Deze keer wikkelt de in Philadelphia geboren producer, scenarist en cineast hanig en entertainend heikele topics (racisme, seksuele perversie, moord, mishandeling) vakkundig in een coming-of-age-thillerjasje.
Eindresultaat: een gore, campy en gepimpte adaptatie van de gelijknamige pulpfictionroman van de Amerikaanse auteur Pete Dexter die in 1988 al de National Book Award voor fictie won voor zijn complex en adembenemend meesterwerk Paris Trout.
In één lange flashback neemt de zeurderige Afro-Amerikaanse huishoudster Anita, een sterke rol voor I Try-R&B-zangeres Macy Gray, van een republikeins blank gezin ons mee naar het diepe broeierige zuiden van Florida, eind de jaren 60. Met een scherp oog voor smeuïge details ontvouwt ze minutieus de dubieuze speurtocht van een neurotische homoseksuele onderzoeksjournalist (Matthew McConaughey), die met zijn naïeve jongere broer en een sletterige Bimbo in zijn ontregelde voetsporen, per se een onterecht tot de elektrische stoel veroordeelde geile crimineel (John Cusack), wil vrij krijgen.
Is je fantasie geprikkeld? Prima, want het mandje perversiteiten waaruit Daniels gretig graait is écht onvoorstelbaar. Wat dacht je bijvoorbeeld van een suggestieve orale orgasmescène in een hitsige orkestratie door Nicole Kidman als oversekste Barbie op wankele naaldhakken, die als toemaatje zonder scrupules ook demonstratief plast op het postersnoetje van Zack Efron?
Daniels’ The Paperboy is een slinkse grofkorrelige neo-noir-oefening over een zooitje marginalen die hun gederangeerde stuiptrekkingen liefkozen in een zompig gereconstrueerde sfeergeest. Ook de stilistische bravoure van Daniels verdient een speciale vermelding. De regisseur kiest bewust voor een hybride vorm waarin exploitatiecinema, melodrama en journalistieke thriller door elkaar lopen. Die barokke mengvorm geeft deze psychologische crime een nerveuze energie die niet altijd coherent is, maar wel consequent prikkelt. Daniels lijkt minder geïnteresseerd in narratieve elegantie dan in het oproepen van een zintuiglijke ervaring: hitte, zweet, modder en seksuele spanning lijken bijna tastbaar aanwezig.
Ook productioneel weet The Paperboy een overtuigend tijdsbeeld op te roepen. De reconstructie van het Amerikaanse Zuiden aan het einde van de jaren zestig – een wereld van raciale spanningen, morele hypocrisie en sluimerende geweldscultuur – geeft dit flamboyant drama een historische onderlaag die de pulpachtige intrige meer gewicht verleent. De sociale hiërarchieën en raciale verhoudingen worden weliswaar soms karikaturaal uitvergroot, maar passen tegelijk bij Daniels’ bedoeling om het groteske karakter van die samenleving bloot te leggen.
Wat het acteerwerk betreft valt op hoe gretig de cast zich in Daniels’ flamboyante universum stort. Vooral Nicole Kidman lijkt zichtbaar plezier te hebben in haar schaamteloos provocerende rol en geeft haar personage een bizarre mix van sensualiteit, tragiek en groteske humor. Ook Matthew McConaughey en John Cusack omarmen de excentrieke toon van het project, waardoor de film een bijna theatrale intensiteit krijgt.
Hoewel Daniels’ aanpak niet zelden tegen de grenzen van goede smaak aanschurkt, valt moeilijk te ontkennen dat hij een uitgesproken auteursstem laat horen. The Paperboy weigert zich te conformeren aan de gladde conventies van de traditionele Hollywoodthriller en kiest resoluut voor een rommelige, oververhitte en soms hallucinante filmervaring. Dat maakt de periode-thriller misschien onevenwichtig, maar tegelijk ook eigenzinnig en memorabel.
De uitstekende split screen-fotografie, de dampende Motown-songs van Nona Hendryx over Martha & The Vandellas tot Patti LaBelle en The Four Tops, de cassante politiek niet correcte dialogen, de gedurfde scènes, de verrassende en rauwe ontknoping en de bewust over the top-acterende ensemblecast, maken van The Paperboy geen meesterwerk, maar wel één van de meest spraakmakende prenten van zijn release-jaar.
Genre: thriller, drama, politiek, neo-noir, coming of age
Jaar: 2012
Regisseur: Lee Daniels
Cast: Matthew McConaughey, Nicole Kidman, Zac Efron, John Cusack, Macy Gray, Scott Glenn
Land: USA
Speelduur: 107 minuten
