Romantische en seksuele onthouding tot het huwelijk: volgens tiener Dawn O’Keefe is dat de sleutel tot een puur en gelukkig leven. Ze wil zichzelf bewaren voor die ene speciale jongen die haar toekomstige echtgenoot zal worden, met hem zal ze haar lichaam wel verkennen. Tot ze onder schokkende omstandigheden iets vreemds ontdekt aan zichzelf. Een afwijking, een mutatie. Iets monsterlijks. Of misschien net iets wonderlijks?
Een van de vreemdste, maar tegelijk in verrassend veel folkloristische tradities terugkerende mythes over het menselijk lichaam is die van de vagina dentata: een vagina met tanden, krachtig genoeg om ongewenste indringers enkele centimeters korter te maken. Een bizar, zij het veelzeggend concept, rijk aan psychologische implicaties… of een dankbaar vertrekpunt voor een zwarte komedie / horrorfilm uit 2007.
In Teeth wordt dit oeroude idee afgestoft en zonder omwegen naar de moderne tijd vertaald, in een verhaal over abstinentie en seksuele ontwaking. Het resultaat is een mix van bewandelde paden en voorzichtige, zij het beperkte, stappen in nieuwe richtingen. Centraal staat Dawn O’Keefe (Jess Weixler), een zelfverzekerde tiener die puurheid hoog in het vaandel draagt.
Opgegroeid in een christelijke omgeving met een ultrapuriteinse dubbele standaard rond menselijke voortplanting – waarbij de penis probleemloos benoemd en afgebeeld mag worden, terwijl een diagram van de vulva wordt afgedekt alsof het het gelaat van Satan zelf betreft – is Dawn volledig onvoorbereid op de echte wereld.
De anomalie van haar anatomie blijkt daarbij misschien nog haar minste zorg. Want hoewel de introductie van de vagina dentata de film een duidelijke wending richting psychologische body horror geeft, schuilt de echte gruwel in de meer roofzuchtige aspecten van seksuele interactie. In haar zoektocht naar gelijkgestemden en later naar antwoorden – zowel binnen haar (stief)familie als op school – komt Dawn herhaaldelijk in contact met mannen met allesbehalve respectabele motieven.
Al van kindsbeen af wordt Dawn geconfronteerd met jongens die het niet zo nauw nemen met haar grenzen of lichamelijke integriteit. Van opportunisten tot berekende manipulatoren: velen van hen overschrijden moeiteloos de grens van het aanvaardbare en zouden daar wellicht ook mee wegkomen, ware het niet voor haar meddling teeth. Want uiteraard kan Teeth de verleiding niet weerstaan om deze ‘adaptatie’ ten volle te benutten en zo een bijtend statement te maken over dergelijk gedrag.
Haar geslacht wordt zo een poort tot verminking, iets waar menig chirurg even de wenkbrauwen bij zou fronsen. De film weet de gimmick behoorlijk te variëren en laat tegelijk zien hoe Dawn langzaam transformeert tot een ander soort seksueel roofdier. Geheel volgens het oude gezegde: wie tegen monsters vecht… Inderdaad, ondanks de duidelijke feministische ondertonen deinzen de makers er niet voor terug om ook haar morele neergang te belichten.
Toch had de film zich daar sterker op mogen toeleggen. Dawn ondergaat een ingrijpende metamorfose – van een ‘puur’ meisje naar een (relatief brave) femme fatale – maar na haar eerste verminking en een bepaald gynaecologisch incident krijgen we opvallend weinig inzicht in haar veranderende zelfbeeld. Die evolutie voelt abrupt en onderontwikkeld aan. Dat tonale onevenwicht sijpelt door in de rest van de film.
Te vaak doet het geheel denken aan een Lifetime-achtige tv-film (zij het voor nachtmerriefetisjisten): wat kleurloos en voortdurend zoekend naar een duidelijke identiteit. Is dit een grimmig horrordrama over seksueel geweld en vergelding, of eerder een zwartgallige oorsprongsgeschiedenis van een antiheldin? Teeth probeert beide, maar bijt daardoor nooit zo hard door als het zou kunnen. Nergens wordt die besluiteloosheid duidelijker dan in de lang uitgesponnen discussies over een gevonden tand of het preoperatieve gekeuvel – momenten die om medeleven vragen, ware het niet dat we al weten hoe de betrokkenen in hun situatie zijn beland.
Het is dan ook vreemd om te moeten vaststellen dat Teeth misschien simpelweg te vroeg kwam. Los van de provocatieve insteek en het herhaaldelijke gebruik van penectomie als schokeffect, ontbreekt het de film aan de durf die hedendaagse horror – zeker die van de jaren 2020 – zo kenmerkt. Dit concept zou vandaag wellicht veel sterker tot zijn recht komen, en om weinig verheffende redenen misschien zelfs op meer bijval kunnen rekenen. Maar als product van de late jaren 2000, een periode waarin het nog niet tot volle wasdom kon komen, oogt het nu eerder als een snelle, hapklare brok.
Genre: horror, drama, zwarte komedie
Jaar: 2007
Regisseur: Mitchell Lichtenstein
Cast: Jess Weixler, John Hensley, Vivienne Benesch, Lenny von Dohlen
Land: Verenigde Staten
Speelduur: 94 minuten
