Op 16 oktober 2020 werd Frankrijk opgeschrikt door een gruwelijke gebeurtenis: de 47-jarige leraar Samuel Paty (vertolkt door Antoine Reinartz in L’Abandon) werd op klaarlichte dag door een moslimextremist onthoofd. Enkele dagen eerder had hij, volledig volgens het leerplan, een geschiedenisles over tolerantie gegeven. Daarbij gebruikte hij ook de Mohammed-cartoons die vijf jaar eerder aanleiding hadden gegeven tot de aanslagen op Charlie Hebdo, maar wel als lesmateriaal werden aangeboden op het nationale leerplatform. Paty gaf leerlingen uit het derde en vierde middelbaar die mogelijk aanstoot konden nemen aan de omstreden afbeeldingen de kans om de klas even te verlaten of hun ogen af te wenden.
Het verhaal neemt echter een dramatische wending wanneer het gerucht de ronde doet dat Paty specifiek moslimleerlingen viseerde. Bachira (Emma Boumali), een leerlinge met een stevig tuchtdossier, steekt de lont aan het kruitvat. Zij vertelt haar vader (Nedjim Bouizzoul) een verdraaide versie van de feiten. Wanneer hij dat verhaal vervolgens deelt in een WhatsApp-groep en het terechtkomt bij de radicale Hadj Tahar Amara (Azize Kebbouche), escaleert de situatie volledig. Aan de schooldirectrice (Emmanuelle Bercot) en haar collega’s de moeilijke taak om de storm te bedaren en Paty te beschermen, terwijl de overheid, de ordediensten en zelfs een deel van zijn collega’s hem – zoals de titel al suggereert – in de steek laten.
Regisseur Vincent Garenq baseerde L’Abandon op het boek van Stéphane Simon, waarin de laatste elf dagen van Paty minutieus worden gereconstrueerd. Daarbij kon hij ook rekenen op de medewerking van Paty’s zus Mickaëlle. Garenq probeert de gebeurtenissen zo gedetailleerd mogelijk weer te geven, maar tegelijk wordt duidelijk dat sommige elementen worden uitvergroot, vereenvoudigd of gemanipuleerd. Hij deinst er bovendien niet voor terug om de cartoons expliciet in beeld te brengen, waardoor een deel van het publiek opnieuw bewust voor het hoofd wordt gestoten. Een meer afstandelijke, analytische en objectieve benadering van de feiten en van het secularisme dat aan de basis van het conflict ligt, had wellicht een genuanceerder relaas opgeleverd dan deze uitgesproken visie.
Ook cinematografisch is L’Abandon geen hoogvlieger. Zoals wel vaker in dit soort thrillers lijkt de politie te opereren vanuit sombere, slecht verlichte kantoren die nooit door een welzijnsinspectie zouden raken. Daarnaast worden de ophitsende filmpjes die zich razendsnel via sociale media verspreiden tot vervelens toe herhaald, zonder voldoende context te bieden over het maatschappelijke klimaat waarin het drama zich afspeelde: een periode kort na de eerste covid-lockdown, waarin sociale netwerken nog dominanter waren geworden in het dagelijkse leven.
Op de cast valt weinig aan te merken. Iedereen levert degelijk werk af, met Antoine Reinartz – die velen leerden kennen als de aanklager in Anatomy of a Fall – op kop. Had de regisseur samen met de scenaristen andere accenten gelegd, of net wat meer nuance toegelaten, dan had L’Abandon kunnen uitgroeien tot een boeiende reconstructie en een sterke aanzet tot debat over vrijheid van meningsuiting en de seculiere samenleving. Nu blijft toch vooral het gevoel hangen dat de kijker te nadrukkelijk in één richting wordt gestuurd.
Genre: drama
Jaar: 2026
Regisseur: Vincent Garenq
Cast: Antoine Reinartz, Emmanuelle Bercot, Emma Boumali, Nedjim Bouizzoul, Azize Kebbouche
Land: Frankrijk, België
Speelduur: 100 minuten
