Een innige band tussen een jonge knaap en zijn grootmoeder is niet het soort thema dat vaak centraal staat in een jeugdfilm. Dat is nog minder het geval wanneer het gegeven gesitueerd wordt in een regio die zwaar te lijden heeft onder armoede, droogte en geweld, zoals hier in het Braziliaanse binnenland, de wereld waarin de 11-jarige Gugu opgroeit.
Zoals Gugu zijn er geen twee. Op het voetbalveld gedraagt hij zich als een irritante belhamel, maar als zijn oma in de buurt is wordt hij de meest attente kleinzoon die men zich kan inbeelden. Sinds Gugu’s moeder in geheimzinnige omstandigheden om het leven kwam, wordt hij onder de hoede genomen van zijn levenslustige grootmoeder Dilma die hem vooral zichzelf laat zijn. Zoals elk zichzelf respecterend Braziliaans jongetje koestert Gugu de stille droom om ooit voetbalheld te worden, maar eigenlijk doet hij niets liever dan zich op te tooien met schmink, juwelen en bonte gewaden en zich te wagen aan sierlijke danspassen. Daardoor krijgt hij de meisjes op zijn hand maar is hij de risee van de jongens van zijn klas die hem achterna roepen als Prinses Rapunzel.
Ook zijn vader Batista die zelf zijn leven aan het heropbouwen is, heeft veel moeite om de frivole uitspattingen van Gugu te dulden. Daarom laat hij oogluikend toe dat zijn zoon wordt opgevoed door zijn excentrieke ex-schoonmoeder Dilma. Doch wanneer de bejaarde vrouw tekenen van dementie begint te vertonen en Gugu zijn veilige haven dreigt te verliezen, komt er abrupt een eind aan Gugu’s zorgeloze kindertijd en worden de rollen omgedraaid.
In Gugu’s World komen veel uiteenlopende thema’s aan bod: de film gaat even veel over kwetsbare familiebanden, gendergevoeligheid, zelfexpressie, pestgedrag, mentale ziekte en rouw, als bredere maatschappelijke thema’s zoals verdraagzaamheid, ecologie, machisme, corruptie en criminaliteit. Het risico bestond dat de film noch vis noch vlees zou zijn. Dat weet regisseur Allan Deberton gelukkig op een subtiele manier te omzeilen. Elk personage wordt genuanceerd voorgesteld met z’n goede en minder mooie kantjes, ver van de moraliserende stereotiepen die in jeugdfilms schering en inslag zijn. Bovenal is het een poëtisch en inspirerend pleidooi voor meer respect en tolerantie in de samenleving.

De regisseur heeft niet de gemakkelijkste weg gekozen om het publiek mee te krijgen: er bestaan geen helden of anti-helden in dit verhaal. Zijn aandacht gaat naar de gewone mensen in hun dagelijkse habitat die hij vooral zichzelf laat zijn. Dat is wellicht de reden waarom dit authentiek, universeel verhaal zo goed aanslaat bij een ruim publiek. Daarnaast ritmeert Deberton zijn film op een rustig tempo met prachtige close-ups en contemplatieve natuurshots die baden in een natuurlijk kleurenpalet.
De ondefinieerbare magie die rond het nabijgelegen stuwmeer hangt en waarbij het water steeds dieper wegzakt, en de meeslepende, nooit overheersende achtergrondmuziek van componist João Victor Barroso bepalen mee de surrealistische sfeer van de film. Wanneer Gugu’s handgemaakte vlieger waar hij zo vaak mee speelt, op een bepaald ogenblik verstrikt raakt in een boom, is de symboliek duidelijk.
Dat Gugu’s World recent in gemeenschappelijk overleg geprogrammeerd werd zowel door het Filem’on jeugdfilmfestival als het LGBTQIA+gerichte Pink Screens-festival, is alleszins een geslaagde zet. Niemand kan onberoerd blijven bij dit mooie coming-of-age verhaal waar een tikkeltje humor op tijd en stond de tragiek iets draaglijker maakt. In deze film worden de problemen omarmd dank zij een warme en kleurrijke kijk op de wereld. Gugu’s World gaat over het leven zoals het is, met zijn grote en kleine beslommeringen, maar vooral over de essentie van menselijke relaties en het recht om zichzelf te mogen zijn. Er is veel liefde, tederheid en respect nodig om de dagelijkse uitdagingen te trotseren. Deze film bewijst dat het kan en dat we de moed nooit mogen opgeven.
Gugu’s World is nog maar de tweede langspeelfilm van regisseur Allan Deberton en hij slaat meteen de nagel op de kop. De film werd eerder dit jaar dubbel bekroond op de Generation KPlus-sectie van de Berlinale en kreeg ook de Persprijs op het Filem’on festival. Dat hij het publiek unaniem weet te bekoren heeft hij op de eerste plaats te danken aan zijn twee onweerstaanbare protagonisten wiens levensvreugde letterlijk van het scherm spat en die met hun spontaan spel onze harten hebben veroverd. Het zal ons niet verbazen dat Gugu’s World een mooie kanshebber wordt als Braziliaanse inzending voor de Oscars 2027.
Genre: coming-of-age drama
Regie: Allan Deberton
Scenario: André Araújo
Cast: Yuri Gomes, Teca Pereira, Lázaro Ramos, Carlos Francisco, Georgina Castro
Brazilië, 2026
Speelduur: 93 minuten