Er zijn films die zo stevig verankerd zitten in het collectieve geheugen. Terms of Endearment uit 1983, van de Amerikaanse scenarist/regisseur James L. Brooks, won vijf Oscars en groeide uit tot hét prestige-melodrama van de jaren tachtig. Maar wie dit sentimenteel drama vandaag opnieuw bekijkt, merkt vooral hoe scherp, geestig en emotioneel intelligent hij nog altijd is.
De film volgt gedurende tientallen jaren de moeizame relatie tussen de dominante weduwe Aurora Greenway, fenomenaal gespeeld door de Amerikaanse topactrice en zus van Warren Beatty, de ondertussen 92-jarige Shirley MacLaine (Only Murders in the Building, The Apartment, Postcards from the Edge, Steal Magnolias, Irma la Douce) en haar dochter Emma (Debra Winger). Hun Tom & Jerry-band vormt het hart van een verhaal over liefde, frustratie, afhankelijkheid en de kleine vernederingen van het dagelijkse leven. Het grote verschil met veel andere klassieke melodrama’s is dat niemand hier gereduceerd wordt tot een simpel moreel type. Aurora is manipulatief en verstikkend, Emma vaak passief-agressief en ongelukkig, maar scenarist Brooks schrijft zijn personages met zoveel empathie dat hun zwaktes juist menselijk aanvoelen.
Dat werkt vooral dankzij de dialogen, die opvallend natuurlijk blijven. Mensen praten door elkaar, maken ongemakkelijke grappen en zeggen vaak precies het verkeerde tegen mekaar. Daardoor krijgt de prent een emotionaliteit die nooit volledig geconstrueerd aanvoelt. De chemie tussen MacLaine en Winger is daarbij indrukwekkend: hun relatie laveert voortdurend tussen liefde en irritatie, tussen behoefte aan nabijheid en de drang om elkaar weg te duwen.
Ook A-lister Jack Nicholson als de charmant verlopen astronaut Garrett Breedlove, zorgt voor een energieke tegenpool. Zijn scènes met MacLaine behoren tot de grappigste van de film, al blijft zijn rol inhoudelijk beperkter dan de Oscarwinst destijds deed vermoeden.
Toch is Terms of Endearment niet feilloos. Sommige nevenpersonages blijven oppervlakkig en Brooks die debuteert als regisseur, manipuleert de emoties soms nadrukkelijk via muziek van Michael Gore en montage. Vooral de ziekenhuisfinale balanceert gevaarlijk dicht tegen sentimentaliteit aan. Ook visueel blijft de prent vrij klassiek en neigt soms naar een typische weekend-televisiedrama.
Maar precies die emotionele directheid maakt Terms of Endearment vandaag dus meer dan veertig jaar later, nog altijd bijzonder effectief. Waar veel moderne drama’s zich verschuilen achter ironie of afstandelijkheid, durft Terms of Endearment openlijk sentimenteel én oprecht zijn. Onder alle Oscarprestige schuilt uiteindelijk een eenvoudige, maar krachtige observatie: mensen zien elkaar graag zonder echt te weten hoe ze daarmee moeten omgaan.
Genre: drama, komedie, sentimentaliteit, romantiek
Jaar: 1983
Regisseur: James L. Brooks
Cast: Shirley MacLaine, Debra Winger, Jack Nicholson, Danny DeVito, Jeff Daniels, John Lithgow
Land: Verenigde Staten
Speelduur: 132 minuten
