In Mémoire De Fille fileert de Franse scenariste en regisseuse Judith Godrèche (Toutes Les Filles Pleurent) het seksuele jeugdtrauma van Nobelprijswinnares literatuur Annie Ernaux en dat resulteert in een verfilming die balanceert tussen woedende urgentie en emotionele claustrofobie waarin literair respect bovendien clasht met een bittere, filmische stijfheid.
Hoe vang je de klinische, bijna sociologische autopsie die Annie Ernaux in haar gelijknamige autobiografische roman uit 2016 toepast op haar eigen verleden? In het boek onderzoekt de schrijfster de jonge Annie Duchesne – het achttienjarige meisje dat in de zomer van 1958 op een kolonie haar eerste, destructieve seksuele ervaring beleeft – nadrukkelijk in de derde persoon. Die psychologische afstand, het destabiliserende besef dat je naar een vreemde kijkt terwijl je in je eigen geheugen graaft, is de heilige graal van het bronmateriaal.
Judith Godrèche, zelf het boegbeeld van de Franse #MeToo-beweging, kiest in haar scenario voor een ambitieuze spiegelconstructie. Het drama opent en sluit met een ijzersterke Valérie Dréville die de oudere Ernaux vertolkt tijdens een signeersessie in Rouen, waarmee een plotselinge duizeligheid de poorten naar het getraumatiseerde verleden openbreekt.
Hier openbaart zich meteen de diepere, bijna symbiotische laag van de film: de biografische parallel tussen auteur en regisseur. Godrèche verfilmt niet louter Ernaux; ze cureert haar eigen misbruikverleden via de woorden van een ander.
Het is een emotioneel geladen artistieke toe-eigening die de film een zinderende, voelbare woede meegeeft. Maar die hyper-persoonlijke gedrevenheid is tegelijk een valkuil. Waar Ernaux op papier de dunne grens tussen naïeve overgave en brute objectivering haarscherp en ijzig fileert, vervalt de filmversie soms in een cynische, ietwat zelfvoldane didacticiteit.
Godrèche vertrouwt de intelligentie van haar publiek niet altijd en ze wil te expliciet bewijzen waarom dit patriarchale mechanisme fout is. In tegenstelling tot Audrey Diwans zinderende en minimalistische Ernaux-verfilming L’Evénement uit 2021 die net excelleerde door de kijker zónder moreel vingertje in de visceraal verstikkende realiteit van een illegale abortus te duwen, voelt Godrèches scenario soms te schools. Ook de introductie van cruciale neventhema’s zoals de verlammende Franse klassenverschillen, voelt hier scenarieel nogal onbeholpen en er wat nadrukkelijk bijgesleurd.
De absolute triomf van Mémoire De Fille ligt echter in de historische reconstructie en de manier waarop Godrèche het concept ‘blik’ hanteert. De zomer van 1958 wordt niet geserveerd als een nostalgisch, zonovergoten pre-sixties paradijs, maar als een moreel moeras. Het Frankrijk van 1958 is hier een verstikkend, patriarchaal korset waarin de seksuele moraal enerzijds hyper-repressief is voor jonge vrouwen, maar anderzijds een vrijgeleide geeft aan mannelijk machtsmisbruik.
Terwijl eerdere boekverfilmingen zoals Danielle Arbids Passion Simple (2020) kozen voor een dromerige, bijna koortsachtige focus op de vrouwelijke obsessie en het naakte verlangen, keert Godrèche die blik radicaal om. Vastbesloten om de jonge Annie nooit als voyeuristisch lustobject te tonen, dwingt de regie de toeschouwer om de gebeurtenissen volledig vanuit de innerlijke realiteit van het slachtoffer te ervaren. Dat levert scènes op waarin het beeld letterlijk wegvalt of dissocieert. Geen sensuele flow, geen esthetisch naakt, maar de rauwe, bittere desoriëntatie van een meisje die de brutaliteit van de situatie nog niet kan of wil begrijpen.
De vertolking van Tess Barthélemy, Godrèche’s eigen dochter die je wellicht nog kent van de donkere komedie The Overnight, als de jonge Annie is daarin een emotionele openbaring. Dat Barthélemy hier letterlijk de dochter van de regisseuse is, voegt een bijna pijnlijk intieme dimensie toe aan de moeder-dochterdynamiek achter de schermen. Barthélemy slaagt er meesterlijk in om de fysieke impact van het trauma tastbaar te maken. Alles wat haar personage verbaal niet kán of mag uiten in het verstikkende 1958, begraaft ze diep in haar getormenteerde lichaamshouding.
Tegenover haar acteert Victor Bonnel angstaanjagend accuraat als de kampleider H: geen karikaturale schurk, maar een banale opportunist wiens maatschappelijke status hem immuniteit verleent.
Die intense, emotionele focus eist cinematografisch wel zijn tol. Godrèche’s constante overvloed aan extreme close-ups door de Brusselse cameraman Joachim Philippe (Mr. Nobody, Augure, Binti) werkt gaandeweg eerder verstikkend dan invoelend, waardoor de visuele grammatica van de prent uiteindelijk stroef begint aan te voelen. De bijna twee uur durende zit neigt bijwijlen naar langdradigheid, juist omdat de filmmaakster cynisch weigert de beklemmende sfeer te lossen.
Waar L’Événement die claustrofobie gebruikte om een ijzingwekkende spanning op te bouwen, verzandt Mémoire De Fille door zijn zware visuele opzet af en toe in inertie. Mémoire De Fille is daarmee geen vlekkeloze boekverfilming geworden, maar wel een dwingend en compromisloos drama. Het mist de chirurgische distantie van Ernaux’ pen en de loepzuivere focus van Diwans eerdere meesterwerk, maar compenseert dat ruimschoots met een emotionele bezetenheid die laat voelen hoe diep de geschiedenis van 1958 zich in een hedendaags lichaam kan nestelen.
Genre: drama
Jaar: 2026
Regisseur: Judith Godrèche
Cast: Tess Barthélemy, Victor Bonnel, Valérie Dréville, Ariane Labed, Mamadou Sidibé
Land: Frankrijk, België
Speelduur: 117 minuten
