Frank Tashlins komedie Cinderfella bewijst dat wanneer je de koning van de elastische slapstick loslaat op een eeuwenoud sprookje, je geen brave Disney-magie krijgt, maar een gelaagd, cartoonesk en suikerzoet visueel spektakel.
Waar elitaire critici in de jaren 60 Jerry Lewis het liefst wilden opsluiten in de la van ‘infantiele publiekstrekkers’, herinnert deze gender-geïnverteerde Assepoester-parodie ons eraan dat komedie in de handen van Tashlin pure avant-garde kan zijn.
Tashlin, die zijn carrière begon als animator bij Warner Bros., regisseert de film niet als een traditioneel sprookje, maar als een levend geworden, overstuurde Looney Tunes-strip waarin wetten van de logica en zwaartekracht met een kamerbrede grijns aan de laars worden gelapt. Het resultaat is een even zwierige als absurde komische rollercoaster die balanceert op de flinterdunne koord tussen geniale fysieke cinema en schaamteloze ego-tripperij van zijn hoofdrolspeler.
Het plot keert het bekende verhaal van Charles Perrault vrolijk binnenstebuiten: de naïeve, goedhartige Fella (Jerry Lewis) wordt na de dood van zijn vader gereduceerd tot het sloofje van zijn snobistische stiefmoeder Emily (een heerlijk ijskoude Judith Anderson) en haar twee hebzuchtige zonen Maximilian en Rupert. Terwijl zijn stieffamilie het landgoed in Bel-Air afbreekt op zoek naar een verborgen fortuin, droomt Fella van ware liefde.
Wanneer de glamoureuze prinses Charmaine (Anna Maria Alberghetti) arriveert en er een decadent bal wordt georganiseerd, krijgt Fella hulp uit onverwachte hoek: een sigarenrokende, jazzy ‘Fairy Godfather’ (gespeeld door een magistrale Ed Wynn). Wat volgt is geen brave transformatie met glazen muiltjes, maar een visueel overdonderend, met jazz overgoten transformatiespektakel dat in sneltreinvaart richting het paleis dendert.
Hoewel filmcritici in 1960, het jaar waarin deze prent uitkwam, klaagden over het wisselvallige tempo en de extreme sentimentele uitbarstingen van Lewis – die tevens de productie op zich nam – getuigt Cinderfella juist van een indrukwekkend visueel vernuft. De absolute kroon op de film is de iconische balscène, waarin Fella de gigantische paleistrappen afdaalt.
De timing van Lewis, die hier zonder een woord te zeggen een perfect gesynchroniseerde, elastische dansvloer-act opvoert op de loeiharde, swingende bigband-klanken van niemand minder dan Count Basie en zijn orkest, is pure filmische poëzie. Tashlin maakt optimaal gebruik van felle, verzadigde Technicolor-kleuren en gigantische sets om de leegte en de bombast van de Amerikaanse high society te parodiëren want de decors voelen even kunstmatig en plastic aan als de consumptiemaatschappij die hij zo graag op de korrel nam.
Onder die cartooneske, met absurdisme doorspekte bovenlaag, schuilt echter een opmerkelijk degelijke psychoanalytische en maatschappijkritische teneur die de prent verheft boven de gemiddelde slapstick. In plaats van een passieve mannelijke Assepoester die gered moet worden, gebruikt Tashlin het personage van Fella om de rigide Amerikaanse mannelijkheidsidealen van de vroege jaren 60 subtiel te fileren.
Fella is kwetsbaar, emotioneel en weigert mee te gaan in het agressieve, kapitalistische haantjesgedrag van zijn stiefbroers. Zijn uiteindelijke triomf is niet gebaseerd op spierballen of koninklijke status, maar op zijn pure, kinderlijke onschuld en authenticiteit.
Cinderfella is een loepzuivere cultklassieker en dus een absolute aanrader: het is een oogverblindend, bij vlagen volstrekt krankzinnig monument uit het gouden tijdperk van de Hollywood-komedie dat laat zien hoe je met een flinke dosis anarchie en een geniale jazz-soundtrack een eeuwenoud sprookje angstaanjagend modern en swingend kunt maken.
Genre: komedie, familie, musical, romance
Jaar: 1960
Regisseur: Frank Tashlin
Cast: Jerry Lewis, Ed Wyn, Judith Anderson, Anna Maria Alberghetti, Henry Silva
Land: Verenigde Staten
Speelduur: 91 minuten
