Catherine en Georges zijn lange tijd vergeefs op zoek geweest naar een huishoudster. Des te groter is hun opluchting wanneer ze Sophie vinden, een bescheiden en hardwerkende jonge vrouw die zich snel thuis voelt in het huishouden van de familie Lelievre. Ook hun kinderen, Melinda en Gilles, sluiten haar in hun hart. Sophie doet haar werk rustig en zonder veel ophef. Dat ze zich af en toe wat vreemd gedraagt, nemen ze er graag bij. De situatie verandert echter wanneer Sophie bevriend raakt met Jeanne, een medewerkster van het postkantoor. Jeanne zet haar geleidelijk op tegen de welgestelde familie, met verstrekkende gevolgen.
De Franse scenarist en regisseur Claude Chabrol stond niet alleen bekend om zijn voorkeur voor duistere misdaad- en thrillers, maar ook om zijn scherpe kritiek op de burgerlijke elite. Dat is in La Cérémonie niet anders, een van de bekendste en beste films uit zijn latere periode. Toch wijkt dit drama af van veel van zijn ander geprezen werk. Vaak liet Chabrol de burgerij ten onder gaan aan haar eigen hypocrisie en zelfbedrog. In La Cérémonie komt de ontwrichting echter van buitenaf, in de vorm van twee vrouwen die weinig flatterend worden neergezet.
Opvallend is dat hypocrisie niet uitsluitend voorkomt bij de rijke familie. In deze verfilming van de roman A Judgement in Stone uit 1977 van de meermaals verfilmde en uitvoerig bekroonde Britse journaliste en schrijfster Ruth Rendell met als nickname Queen of Crime, draagt vrijwel ieder personage geheimen met zich mee. Sophies geheim wordt al vroeg gesuggereerd.
Haar krampachtige pogingen om het verborgen te houden leiden regelmatig tot ongemakkelijke en soms zelfs absurd-komische situaties. Ook Jeanne blijkt een beladen verleden te hebben, iets wat naar voor komt in de gesprekken tussen de twee vrouwen. Tegelijkertijd raakt Jeanne geobsedeerd door de geheimen van de familie. Ze snuffelt schaamteloos rond in hun privéleven en moedigt Sophie aan om steeds meer over haar werkgevers te weten te komen.
Jeanne spoort Sophie bovendien aan om zich te verzetten tegen de familie, die haar volgens haar meedogenloos uitbuit. Zo ontwikkelt La Cérémonie zich tot een verhaal over klassenstrijd, waarin de lagere klasse in opstand komt tegen de welgestelden. Net als in de meervoudig Oscar-winnen Parasite van Bong Joon Ho, vervagen daarbij de grenzen tussen dader en slachtoffer. In beide psychologische thrillers leeft de rijke familie zo afgesloten in haar eigen wereld dat ze nauwelijks beseft wat zich onder haar eigen dak afspeelt.
Waar de Zuid-Koreaanse film veel gebruikmaakt van humor en onverwachte wendingen, kiest de Frans-Duitse productie La Cérémonie voor een tragischer en meer rechtlijnige opbouw. De aanvankelijke harmonie vertoont langzaam scheuren, totdat uiteindelijk niets meer overeind blijft.
Of deze escalatie volledig geloofwaardig is, valt te betwijfelen. Chabrol vertelt geen alledaags verhaal en door de geheimzinnigheid van de personages blijft hun innerlijke drijfveer vaak bewust ongrijpbaar. La Cérémonie is een crime vol raadsels. Het ontrafelen daarvan levert misschien niet altijd grote inzichten op, maar het blijft fascinerend om zien hoe alles langzaam ontspoort.
Deze thriller blijft tot het einde boeiend dankzij de beklemmende sfeer, de sterke regie van Claude Chabrol en het uitstekend acterende ensemble. Isabelle Huppert werd voor haar rol eindelijk beloond met een César, nadat ze eerder zeven keer tevergeefs was genomineerd. Ook Sandrine Bonnaire levert een indrukwekkende prestatie. Haar personage lijkt aanvankelijk terughoudend en weinig expressief, maar ondergaat gaandeweg een ijzingwekkende ontwikkeling. Tegen het einde straalt Sophie een kille afstandelijkheid uit die nog lang in je hoofd blijft spoken.
Genre: drama, thriller, crime, psychologisch
Jaar: 1995
Regisseur: Claude Chabrol
Cast: Jacqueline Bisset, Jean-Pierre Cassel, Sandrine Bonnaire, Virginie Ledoyen, Isabelle Huppert, Valentin Merlet
Land: Frankrijk, Duitsland
Speelduur: 111 minuten
