Er was een tijd waarin je onmogelijk om Kate Moss heen kon. In de jaren negentig en vroege jaren nul was het legendarische Britse supermodel (°16 januari 1974) alomtegenwoordig: op de covers van modebladen, op billboards, in reclamecampagnes en minstens even vaak in de tabloids. Die laatste volgden haar met een gretigheid die veel vertelde over de dubbelzinnige relatie tussen media en beroemdheid.
Terwijl kranten en roddelbladen zich publiekelijk zorgen maakten over haar excessen gekenmerkt door extreem drank- en drugsgebruik, wat haar in de media de bijnaam ‘The Tank’ bezorgde, destructieve relaties met onder meer Johnny Depp, Pete Doherty, Jamie Hince, Courtney Love, Leonardo DiCaprio, Daniel Craig en controversiële uitspraken, vormden diezelfde uitspattingen tegelijk de brandstof voor hun verkoopcijfers. Moss werd zo het prototype van de gevallen muze: bewonderd, veroordeeld en gecommercialiseerd in één beweging.
Dat maakt haar eigenlijk tot op vandaag een fascinerend onderwerp voor een biopic. Niet alleen omdat haar carrière de modewereld van de jaren negentig mee vorm heeft gegeven, maar ook omdat haar succes altijd iets raadselachtigs heeft behouden. Kate Moss was niet zomaar een mooi gezicht tussen vele andere. Ze bezat dat ongrijpbare charisma dat de mode-industrie aanduidt met het vage, maar veelzeggende begrip ‘It’. Precies dat mysterieuze element – waarom deze jonge vrouw uitgroeide tot een cultureel fenomeen – zou een filmische verkenning waard zijn.
In Moss & Freud word je echter geconfronteerd met een totaal andere invalshoek. Producer, scenarist en regisseur James Lucas – Oscar-winnaar met zijn kortfilm The Phone Call – richt zijn aandacht in zijn langspeelfilmdebuut als cineast niet op de opkomst van het model of op haar complexe verhouding met roem, maar op haar bijzondere vriendschap met schilder Lucian Freud. Deze werd op 8 december 1922 als de kleinzoon van Sigmund Freud in Berlijn geboren en vluchtte in 1933 met zijn Joodse familie naar Verenigd Koninkrijk toen de nazi’s aan de macht kwamen. Hij was een van de belangrijkste figuratieve schilders van de 20e eeuw die bekend stond om zijn compromisloze portretten en naakten, waarin hij mensen met een uitzonderlijke aandacht voor detail en lichamelijkheid weergaf.
De ontmoeting tussen Kate en Lucian kwam tot stand via Freuds dochter Bella, die haar vader voorstelde om haar beroemde vriendin te portretteren. Het resultaat was een naaktportret met als titel Naked Portrait uit 2002 dat drie jaar later werd verkocht aan een anonieme verzamelaar voor ruim vijf miljoen euro en dat sterk afweek van het zorgvuldig gecultiveerde mode-icoon dat het publiek kende. Freud schilderde geen glamoureuze superster, maar een kwetsbaar en bijna ongemakkelijk menselijk lichaam. Volgens de kunstenaar toonde het werk de ‘waarheid’ van Kate Moss die op dat moment zwanger was van haar enige kind Lila Grace, momenteel ook bijzonder actief als topmodel – uit haar relatie met media-ondernemer Jefferson Hack.
Dat idee van waarheid vormt de intellectuele kern van dit partieel biografisch document, al blijft het vooral bij een interessante premisse. Lucas lijkt voortdurend te suggereren dat achter het publieke imago van Moss een complexere persoonlijkheid schuilgaat, maar slaagt er nauwelijks in die verborgen laag zichtbaar te maken. Het drama spreekt over authenticiteit zonder ze effectief en werkelijk bloot te leggen.
De snel rijzende en aardbeienblonde jonge actrice Ellie Bamber (Nocturnal Animals, de Disney+ bekende fantasy-vervolgserie Willow, The Serpent) levert nochtans een opmerkelijke transformatie af. Ze reproduceert de lichaamstaal, de stem en de karakteristieke mengeling van verlegenheid en bravoure waarmee Moss jarenlang de publieke verbeelding beheerste. Toch blijft haar vertolking gevangen in imitatie. Het scenario geeft haar nauwelijks de ruimte om een innerlijk leven te ontwikkelen. De actrice mag Moss spelen, maar krijgt zelden de kans om haar te begrijpen. Daardoor blijft het personage opvallend vlak voor een film die juist beweert voorbij de oppervlakte te willen kijken.
Ook de ondertussen 87-jarige geridderde, enorm gerespecteerde en onder prijzen en onderscheidingen bedolven Britse acteur Derek Jacobi (I, Claudius, Broken English, My Week with Marilyn, The King’s Speech), moet het stellen met minder materiaal dan zijn enorm talent verdient. Zijn Lucian Freud is geestig, koppig, perfectionistisch, intelligent en soms lichtelijk excentriek, maar blijft uiteindelijk een verzameling herkenbare karaktertrekken. Jacobi weet daar met zijn gebruikelijke charisma nog enige diepgang aan toe te voegen, maar ook hij wordt geremd door een scenario dat meer geïnteresseerd lijkt in anekdotes dan in psychologische ontwikkeling en dat is meteen het grootste minpunt van Moss & Freud.
Voor een psycho-relationeel drama over twee figuren die hun leven hebben gewijd aan beeldvorming en representatie, vertrouwt Lucas opvallend vaak op uitleg. Personages vertellen elkaar wie ze zijn, wat ze voelen en waarom hun relatie zo bijzonder is. Moss benadrukt meermaals hoe intens en belangrijk haar band – voor alle duidelijkheid: het was geen liefdesrelatie – met Freud is, maar die intensiteit wordt zelden voelbaar gemaakt. De prent beschrijft emoties die hij nauwelijks visualiseert.
Desondanks is wat overblijft, een onderhoudend, interessant en origineel, maar eerder lichtvoetig portret van een onverwachte vriendschap tussen twee mensen uit totaal verschillende generaties en werelden: provocerende mode en figuratieve schilderkunst. De scènes waarin Moss en Freud samen optrekken, elkaar uitdagen en elkaars wereld leren kennen, hebben onmiskenbaar charme. Bamber en Jacobi beschikken over voldoende chemie om die ontmoetingen geloofwaardig en soms zelfs ontroerend te maken. Hun gedeelde momenten van baldadigheid en wederzijdse fascinatie behoren zonder twijfel tot het sterkste wat dit portret te bieden heeft.
Pittige details die deze op waar gebeurtenissen gebaseerde prent een authentieke waarde geven zijn dat Moss zelf de executive producer is en nauw betrokken was bij het project en scherp toezicht hield op het script. Ze leende ook originele kledingstukken uit haar eigen mode-archief om de vroege jaren 2000 zo accuraat mogelijk te maken. Hoewel de pers vrij kritisch was bij de release van Moss & Freud verklaarde Moss openlijk dat het resultaat precies het verhaal laat zien dat zij wilde vertellen: een kwetsbare blik achter de schermen van haar bijzondere vriendschap met Freud.
Maar wanneer de eindgeneriek rolt, blijft een gevoel van gemiste kansen over. Moss & Freud stelt de vraag wie Kate Moss werkelijk is achter het publieke masker, zonder ooit een overtuigend antwoord te formuleren. Hetzelfde geldt voor de artistieke fascinatie die Freud voor haar voelde. Dit semi-autobiografisch drama blijft steken in de contouren van zijn onderwerp en durft zelden dieper te graven. Als portret van een bijzondere vriendschap is Moss & Freud aangenaam gezelschap. Als poging om de mythe Kate Moss te doorgronden, blijft het echter te veel aan de oppervlakte. En precies daardoor blijft ook dat ongrijpbare ‘It’ waar haar hele carrière op gebouwd lijkt, even mysterieus als voorheen.
Genre: drama, biopic
Jaar: 2025
Regisseur: James Lucas
Cast: Ellie Bamber, Derek Jacobi, Jasmine Blackborow, Will Tudor, Tim Downie
Land: UK, Nieuw-Zeeland
Speelduur: 100 minuten
