De Hongaarse regisseur László Nemes (°1977) is niet de eerste, de beste. Hij vestigde internationaal zijn naam met Son of Saul in 2015, een compromisloos Holocaustdrama dat hem de Grote Prijs van de Jury in Cannes en de Oscar voor beste niet-Engelstalige film opleverde. Nemes staat bekend om zijn intense, visueel gecontroleerde filmstijl, waarbij hij de toeschouwer dicht op de huid van zijn personages brengt en de gruwel van totalitaire systemen tastbaar probeert te maken.
Ook in Sunset (2018) en Orphan (2025) onderzoekt hij hoe individuen verstrikt raken in een gewelddadige geschiedenis. Met Moulin richt hij zijn blik op de laatste dagen van de bekende Franse verzetsheld Jean Moulin, een historische figuur wiens tragische lot Nemes confronteert met zijn terugkerende fascinatie voor morele standvastigheid, menselijke kwetsbaarheid en de vernietigende macht van ideologie. Het is een beklemmend drama geworden over moed, zwijgen en morele standvastigheid. Maar achter de indrukwekkende beeldregie en de intense vertolkingen schuilt een film die zijn historische onderwerp niet altijd weet te overstijgen.
Er zijn weinig historische figuren die zo gemakkelijk tot een monument kunnen worden verheven als Jean Moulin, de Franse hoge ambtenaar die tijdens de Tweede Wereldoorlog de versnipperde verzetsgroepen probeerde te verenigen en uitgroeide tot een van de belangrijkste symbolen van het verzet tegen de Duitse bezetting. Zijn moed, zijn gevangenneming door de Gestapo en zijn weigering om onder gruwelijke foltering ook maar enige informatie prijs te geven, hebben hem tot een nationaal symbool van verzet en morele integriteit gemaakt.
Precies daarin dreigt ook wel het gevaar voor een filmmaker want hoe breng je een icoon opnieuw tot leven zonder hem te reduceren tot een marmeren standbeeld? In Moulin kiest László Nemes voor een compromisloze confrontatie met de laatste, gruwelijke fase van Moulins leven. Het resultaat is een prent die visueel indruk maakt, maar dramaturgisch niet altijd evenveel durf toont.
In Moulin probeert de cineast de geschiedenis niet zozeer vanop afstand te reconstrueren, maar de toeschouwer onder te dompelen in de beklemmende ervaring van een man die langzaam alle controle over zijn omgeving verliest. Aanvankelijk levert dat overtuigende cinema op. Het bezette Frankrijk verschijnt als een wereld van achterdocht, schuilnamen, geheime afspraken en voortdurend dreigend verraad. Niemand lijkt volledig te vertrouwen, elke ontmoeting kan fataal aflopen en achter de schijnbare normaliteit van het dagelijkse leven loert het geweld van de bezetter.
Jean Moulin, vertolkt door Gilles Lellouche, de Franse 54-jarige chou-chou-acteur die al negen keer werd genomineerd voor een César, maar tot nu toe nog geen enkele wist te verzilveren desondanks tal van glansrollen in kassakrakers als onder meer Les Petits Mouchoirs en Nous Finirons Ensemble of La Vénus Électrique, beweegt zich door die clandestiene wereld als een man die geleerd heeft zijn emoties zorgvuldig te beheersen. Zijn opdracht is duidelijk: de verschillende verzetsgroepen verenigen onder het gezag van Charles de Gaulle. Maar terwijl hij probeert een gezamenlijk front tegen de nazi’s op te bouwen, wordt de ruimte waarin hij kan handelen steeds kleiner. De film vindt zijn spanning in die tegenstelling tussen de historische omvang van zijn missie en de kwetsbaarheid van de man die haar moet uitvoeren.
Lellouche, doorgaans een acteur die graag zijn présence en expressiviteit uitspeelt, verrast met een heel beheerste vertolking. Hij geeft Moulin geen gratuite heldhaftigheid, maar een zekere lichamelijke vermoeidheid en ingehouden nervositeit. Achter zijn vastberaden blik lijkt voortdurend de berekening te schuilen van iemand die weet dat één verkeerde beweging niet alleen zijn eigen leven, maar ook dat van zijn medestanders in gevaar kan brengen. Toch blijft die innerlijke strijd slechts gedeeltelijk zichtbaar. Dit drama wil de man achter het historische icoon tonen, maar slaagt er niet altijd in zijn morele standvastigheid te vertalen naar een werkelijk complex menselijk portret.
De arrestatie van Moulin in juni 1943 vormt het dramatische scharnierpunt. Vanaf dan verschuift de biopic naar de confrontatie met Klaus Barbie, de beruchte Gestapo-chef die in Lyon verantwoordelijk was voor de vervolging en foltering van verzetsstrijders. De Duitse topacteur Lars Eidinger die zijn superlatent al bewees in parels als Sterben, Die Blumen Von Gestern, Werk Ohne Autor en de topserie Babylon Berlin, geeft de oorlogsmisdadiger een bangelijke en dreigende uitstraling, waarbij beleefdheid en sadisme ongemakkelijk dicht bij elkaar liggen.
Omwille van zijn gruwelijke misdaden ging hij onder de bijnaam ‘Slachter van Lyon’ de geschiedenis in. Juist de wrede en berekende manier waarop hij zijn gevangene probeert te ontregelen, maakt hem uiterst periculeus. Het verhoor wordt een strijd om identiteit, controle en de grenzen van menselijke weerbaarheid. Eidinger bewijst met zijn vertolking als de monstrueuse Duitse SS-Hauptsturmführer nog maar eens dat hij een van de beste acteurs van zijn generatie is.
Hier ligt het hart van Moulin, maar ook zijn iets zwakkere aspect. Het psychologische duel tussen de verzetsman en zijn folteraar heeft alle ingrediënten van een meeslepende thriller: de ene probeert informatie los te krijgen, de andere moet zijn geheimen bewaren om een heel netwerk te beschermen. Toch verzandt de confrontatie gaandeweg in een soms wel licht voorspelbaar patroon van intimidatie, geweld en morele onverzettelijkheid. Dat de historische afloop bekend is, hoeft geen probleem te zijn, maar Nemes slaagt er niet altijd in om ondanks die voorkennis nieuwe inzichten aan te reiken.
De beeldregie blijft echter wel indrukwekkend. Cameraman Mátyás Erdély creëert met harde lichtcontrasten, diepe schaduwen en zorgvuldig gecomponeerde kaders een tastbare, bijna verstikkende wereld. Ook de geluidsregie met onder meer bloedstollend geschreeuw achter gesloten deuren en dreigende stiltes, versterkt het gevoel van permanente dreiging. Toch is technische beheersing niet hetzelfde als dramatische diepgang. De zorgvuldig geconstrueerde esthetiek dreigt gaandeweg een doel op zich te worden: het lijden wordt indrukwekkend geënsceneerd, maar brengt de personages niet noodzakelijk dichter bij de kijker.
In Son of Saul bewees Nemes hoe een uitgesproken vormelijke aanpak de fysieke en morele realiteit van een historische catastrofe voelbaar kon maken. In Moulin lijkt diezelfde beheersing soms een keurslijf. De verzetsheld blijft grotendeels gevangen in zijn iconische status, terwijl Barbie vooral de belichaming van het kwaad is. Hun confrontatie wordt zo eerder een duel tussen morele uitersten dan een diepgravende verkenning van de menselijke weerbaarheid onder extreme omstandigheden.
Ook de bredere politieke en organisatorische complexiteit van het Franse verzet verdwijnt naar de achtergrond zodra Moulin gevangengenomen wordt. Die focus op zijn laatste dagen is verdedigbaar, maar had gebaat bij meer inzicht in wat er precies op het spel staat. De betekenis van zijn stilzwijgen wordt benadrukt, terwijl de film minder diep ingaat op de mensen die hij daarmee probeert te beschermen.
Daarmee raakt Moulin aan een wezenlijke vraag over historische cinema: wat voegt de esthetisering van werkelijk geleden geweld toe aan ons begrip van de geschiedenis? De gruwel van de Gestapo tonen volstaat niet. Soms maken juist twijfel, angst en menselijke kwetsbaarheid een historische figuur minder iconisch en daardoor des te indrukwekkender.
Moulin blijft een ernstig en verzorgd historisch drama, gedragen door heel sterke vertolkingen en een regisseur die zijn onderwerp zichtbaar respecteert. De thriller vermijdt het spektakel van de conventionele oorlogsfilm en kiest voor een sombere, beheerste benadering van geweld en verzet. Maar precies die controle verhindert dat het drama volledig openbreekt. Wat begint als een indringende onderdompeling in de clandestiene wereld van het Franse verzet, eindigt als een formeel indrukwekkend, maar emotioneel iets te afstandelijk portret.
De ironie is dat Nemes een nagelbijtende en spannende thriller aflevert over een man die door zijn stilzwijgen geschiedenis schreef, maar die stilte uiteindelijk meer gewicht krijgt als symbool dan als menselijke ervaring. Moulin is visueel krachtig en uitstekend geacteerd, maar graaft minder diep dan zijn onderwerp en zijn regisseur doen verwachten. De vraag blijft of de film Jean Moulin werkelijk dichterbij brengt of hem vooral opnieuw op een voetstuk plaatst?
Genre: drama, biopic, oorlog, thriller
Jaar: 2026
Regisseur: László Nemes
Cast: Gilles Lellouche, Lars Eidinger, Louise Bourgoin, Max Warburton, Marcin Czarnik
Land: Frankrijk
Speelduur: 130 minuten
