Wanneer Manu Borelli na een mislukte ontsnappingspoging wordt opgesloten in de beruchte Parijse gevangenis La Santé, begint hij meteen plannen te maken voor een nieuwe uitbraak. Zijn vier celgenoten lijken geschikte medeplichtigen. Wanneer Claude Gaspard, een nieuwkomer in de gevangenis, bij hen in de cel wordt geplaatst, zien ze zich genoodzaakt hem bij hun plannen te betrekken. Dat blijkt fatale gevolgen te hebben.
Le Trou is gebaseerd op ware gebeurtenissen. Regisseur Jacques Becker (Touchez Pas Au Grisbi) hoeft dat nauwelijks te benadrukken. Zijn nauwgezette en precieze regie maakt de vraag of het verhaal van deze gevangenisthriller werkelijk zo is gebeurd of deels verzonnen werd, zo goed als overbodig. De film oogt zo realistisch en ongekunsteld dat alles wat je te zien krijgt op zijn minst geloofwaardig lijkt.
Vijf gevangenen in een Parijse gevangenis, hun verlangen naar vrijheid, een zorgvuldig voorbereid ontsnappingsplan en Le Trou (het gat) dat hun hoop op een nieuw leven symboliseert, zijn de kerningrediënten van deze spannende prent. Toch is Le Trou veel meer dan een doorsnee bajesfilm. De claustrofobische setting, de spanningen tussen de personages en Beckers beheerste regie geven het verhaal een bijzondere intensiteit.
Vaak wordt The Shawshank Redemption van Frank Darabont als maatstaf voor het gevangenisgenre aangehaald. Die film heeft ongetwijfeld zijn kwaliteiten, maar naast Le Trou vallen de conventies en clichés waarop hij geregeld terugvalt des te meer op. Bij Becker ontbreken sadistische cipiers, uitgebreide gevangenishiërarchieën en sentimentele dramatiek. Hij toont het gevangenisleven zoals het is: een eentonig, uitzichtloos bestaan waarin discipline en gehoorzaamheid overheersen en elke vorm van verzet onmiddellijk gevolgen heeft.
Van dat dagelijkse gevangenisleven krijgen we overigens maar een beperkt beeld. Het grootste deel van het drama speelt zich af in de cel van vijf lotgenoten die samen hun weg naar de vrijheid proberen te graven.
Becker richt zijn aandacht vooral op details en kleine handelingen die samen een overtuigend geheel vormen. Realisme is zijn belangrijkste middel om de spanning op te bouwen. Tot aan de aftiteling blijft de film verstoken van filmmuziek. Verschillende scènes worden minutenlang in lange, ononderbroken shots getoond, terwijl het gebruik van niet-professionele acteurs de authenticiteit versterkt.
De spanning ontstaat uit eenvoudige, herkenbare gevoelens: de angst om betrapt te worden, de noodzaak om elk geluid te vermijden en de voortdurende dreiging ontdekt te worden. Maar Becker verbindt die gevoelens aan bijzonder zware consequenties. Daardoor worden ook de onderlinge verhoudingen steeds ingewikkelder. Uiteindelijk vertrouwen de norbewoners slechts zolang tot zij daar zelf voordeel uit kunnen halen.
Jacques Beckers meesterwerk Le Trou geldt – ondanks bijna een halve eeuw oud – nog altijd als een hoogtepunt binnen het gevangenisgenre. De genuanceerde, geloofwaardige personages en de sobere, uiterst precieze regie zorgen voor een spanning die langzaam maar onverbiddelijk wordt opgebouwd. Het resultaat is een crime die de kijker aan het scherm gekluisterd houdt en meer dan eens de adem doet inhouden.
Genre: drama, crime, gevangenis
Jaar:1960
Regisseur: Jacques Becker
Cast: Michel Constantin, Jean Keraudy, Philippe Leroy, Raymond Renier, Marc Michel
Land: Frankrijk, Italië
Speelduur: 121 minuten
Le Trou
