The Bells of St. Mary’s van Leo McCarey wordt vaak als kerstfilm beschouwd, al is dat eigenlijk maar gedeeltelijk terecht. De film ging weliswaar in december 1945 in première en bevat een charmante kerstvoorstelling opgevoerd door kinderen van een katholieke parochieschool, maar het kerstthema vormt slechts een bescheiden onderdeel van het geheel.
Het verhaal speelt zich af in de noodlijdende Sint-Mariaparochie, waar pater Chuck O’Malley, vertolkt door Bing Crosby, wordt geconfronteerd met de dreigende sluiting van de school. De gebouwen verkeren in slechte staat en dreigen onteigend te worden. De steenrijke zakenman Horace P. Bogardus, gespeeld door Henry Travers – later onvergetelijk als engel Clarence in It’s a Wonderful Life – heeft de aangrenzende grond al opgekocht en wil ook het schoolterrein verwerven. Zuster Mary Benedict (Ingrid Bergman) en haar medezusters hopen echter dat hij uiteindelijk tot inkeer zal komen en zijn pas gebouwde moderne complex aan de school zal schenken.
McCarey vertelt zijn verhaal zonder grote dramatische wendingen en kiest voor een warme, rustige verteltoon. Voor hedendaagse kijkers vallen echter ook enkele elementen op die duidelijk hun tijd verraden en vandaag als gedateerd of zelfs politiek incorrect kunnen worden ervaren. Dat hoeft niet helemaal te verbazen. McCarey zou enkele jaren later immers My Son John regisseren, een uitgesproken anticommunistische film die geldt als een van de meest ideologisch geladen producties uit het begin van de Koude Oorlog. Hoewel The Bells of St. Mary’s veel milder is, zijn ook hier enkele opvattingen terug te vinden die tegenwoordig de wenkbrauwen doen fronsen.
Bing Crosby schreef met zijn vertolking van pater O’Malley bovendien filmgeschiedenis. Hij werd de eerste acteur ooit die tweemaal voor een Oscar werd genomineerd voor dezelfde rol – hij vertolkte de priester O’Malley ook al een jaar eerder in McCarey’s Going my Way waarvoor hij de Oscar won als Beste Acteur – een uitzonderlijke prestatie die pas vele decennia later opnieuw zou worden geëvenaard. Zijn O’Malley is nog steeds dezelfde goedlachse, ontspannen priester die nu ook weer soms behoorlijk koppig en paternalistisch kan zijn.
Ditmaal ligt zijn belangrijkste sparringpartner niet langer bij pater Fitzgibbon, maar bij zuster Mary Benedict, die met evenveel overtuiging haar eigen standpunten verdedigt. Hun meningsverschillen komen vooral naar voor in de manier waarop ze met de kinderen omgaan. Wanneer twee jongens op de speelplaats met elkaar op de vuist gaan, prijst O’Malley zelfs de jongen die het gevecht wint en merkt hij droogjes op dat “het nu eenmaal een mannenwereld is”.
Mary Benedict reageert aanvankelijk heel anders en prijst de verliezer omdat hij “de andere wang heeft toegekeerd”, geheel volgens de christelijke leer. Niet veel later besluit ze echter dat die aanpak misschien toch niet zo doeltreffend is en geeft ze de jongen zelf bokslessen. Die scène behoort vandaag nog altijd tot de bekendste en grappigste momenten uit de film, al zal ze hedendaagse kijkers wellicht even doen glimlachen als verbaasd opkijken.
Een tweede belangrijke verhaallijn draait rond Patsy, een meisje dat door haar alleenstaande moeder aan de zorgen van de parochieschool wordt toevertrouwd. Haar moeder werkt hard om rond te komen nadat haar echtgenoot het gezin jaren eerder heeft verlaten. Wanneer Mary Benedict ontdekt dat Patsy uit een gebroken gezin afkomstig is, beschouwt ze dat meteen als de verklaring voor de emotionele problemen van het meisje. Ook deze subplot levert enkele komische momenten op, onder meer wanneer Patsy tijdens een schoolopdracht bijna letterlijk de woorden van pater O’Malley over de vijf zintuigen herhaalt. De uiteindelijke oplossing oogt echter opvallend eenvoudig: O’Malley spoort de verdwenen vader op, brengt het gezin opnieuw samen en alle vroegere problemen lijken plots vergeten.
Juist dat idealisme typeert The Bells of St. Mary’s. De film ademt de sfeer van het naoorlogse Amerika, waarin de Tweede Wereldoorlog net voorbij was en optimisme, solidariteit en een geloof in een betere toekomst centraal stonden. Goed en kwaad zijn duidelijk afgelijnd en menselijke goedheid overwint uiteindelijk alle obstakels.
Voor een jong publiek kan dat alles vandaag wat sentimenteel of ouderwets overkomen. Ook in vergelijking met Going My Way mist dit vervolg soms de perfecte balans tussen humor en ontroering die zijn voorganger zo bijzonder maakte. Toch blijven de onderlinge chemie tussen Bing Crosby en Ingrid Bergman, hun speelse woordenwisselingen en de ontwapenende kinderrollen de film moeiteloos overeind houden. De morele lessen liggen er dik bovenop, maar worden met zoveel warmte en oprechtheid gebracht dat ze nog steeds ontroeren.
Hoewel The Bells of St. Mary’s niet helemaal het niveau haalt van Going My Way, blijft het een bijzonder charmante en hartverwarmende klassieker. De prent steunt op de natuurlijke uitstraling van Bing Crosby, de ingetogen emotionele kracht van Ingrid Bergman en een sfeer van oprechte menselijkheid die vandaag nog steeds aanspreekt. Nog altijd een aanrader voor liefhebbers van klassieke Hollywoodcinema.
Genre: drama
Jaar: 1945
Regisseur: Leo McCarey
Cast: Bing Crosby, Ingrid Bergman, Henry Travers, William Gargan
Land: Verenigde Staten
Speelduur: 126 minuten
