Het verschil tussen kunst en vervalsing ligt misschien niet in de esthetiek, maar in de moraal. In The Christophers, de nieuwe film van Steven Soderbergh, wordt die scheidslijn zichtbaar in een scherpzinnig verbaal duel tussen twee kunstenaars die hun vertrouwen in zichzelf verloren hebben. De een is zijn talent kwijtgeraakt, de ander is haar behoefte om dat talent nog langer in te zetten intussen verloren. Wat tussen hen overblijft: enkele onafgemaakte schilderijen, een stoffig landhuis en de ongemakkelijke gedachte dat achter elk meesterwerk ook een vorm van misdaad schuilgaat.
Julian Sklar (Ian McKellen) leeft in de schaduw van zijn eigen roem. In de jaren negentig was hij een gevierd schilder, maar inmiddels kampt hij al dertig jaar met een creatieve stilstand. Hij heeft zich teruggetrokken in een Londense villa waar de geur van opgedroogde olieverf zich vermengt met die van vervlogen grootheidswaan. In het digitale tijdperk is zelfs artistiek prestige handelswaar geworden: Julian verdient zijn geld met persoonlijke videoboodschappen voor bewonderaars. Voor getalenteerd veelfilmer Soderbergh schuilt de tragedie niet in de dood van een kunstenaar, maar in het voortbestaan nadat de wereld je ooit als belangrijk heeft beschouwd.
Zijn kinderen schakelen Lori (Michaela – Black Panther – Coel) in, een restaurator, gelegenheidsvervalser en voormalige kunstenares die haar eigen carrière vroegtijdig heeft opgegeven. Haar opdracht is even riskant als immoreel: ze moet acht onafgewerkte schilderijen uit de reeks The Christophers voltooien in de stijl van Julian Sklar. De werken, ooit geïnspireerd door een vroegere geliefde van de schilder, moeten zo meer waard worden voordat Julians overlijden de nalatenschap definitief maakt.
Ian McKellen speelt Julian als een man die zijn intelligentie gebruikt als pantser. Zijn woorden zijn scherp, vaak wreed, maar vooral defensief. Hij praat voortdurend omdat stilte hem zou kunnen confronteren met de pijnlijke waarheid: misschien heeft hij niets nieuws meer te zeggen. Hij verleidt, kleineert en manipuleert met de vanzelfsprekendheid van iemand die jarenlang geloofde dat uitzonderlijk talent hem bijzondere rechten gaf.
Maar onder die arrogantie zit vooral angst. De angst om opnieuw voor een leeg doek te staan. De angst om te ontdekken dat de kunstenaar die hij ooit was, niet meer bestaat. Dertig jaar lang heeft Julian zijn identiteit opgebouwd rond precies datgene wat verdwenen is: inspiratie.
Michaela Coel geeft Lori een bijna tegenovergestelde energie. Waar Julian zich verliest in woorden, observeert zij. Waar hij vasthoudt aan zijn verleden, kijkt zij naar de ongemakkelijke realiteit van het heden. Zij behoort tot een generatie kunstenaars die minder gelooft in romantische ideeën over genialiteit en meer beseft dat authenticiteit zelf een soort voorstelling kan zijn.
Haar werk draait letterlijk om verdwijnen: ze restaureert schilderijen van anderen, kopieert stijlen en imiteert de hand van kunstenaars die groter zijn geworden dan de mens achter het werk.
Soderbergh gebruikt de kunstvervalsing niet alleen als plotgegeven, maar als een manier om de moderne cultuur te onderzoeken. In The Christophers wordt vervalsing bijna een diagnose van onze tijd. Film, muziek en beeldende kunst lijken gevangen in een eindeloze cyclus waarin het verleden voortdurend wordt hergebruikt, omdat het heden moeite heeft om iets werkelijk nieuws voort te brengen.
Wanneer Lori de pigmenten mengt en Julians penseelstreken nabootst, stelt de film een ongemakkelijke vraag: bestaat originaliteit nog wel, of is het vooral een idee dat door de kunstwereld in stand wordt gehouden?
De hedendaagse cultuur draait volgens Soderbergh steeds meer om zichtbaarheid, reputatie en persoonlijke branding. Kunstenaars worden merken, levensverhalen worden verkoopargumenten en authenticiteit wordt een zorgvuldig gecreëerde illusie.
Toch kiest Soderbergh uiteindelijk niet voor een cynische analyse. De kracht van de film ligt juist in de onverwachte band die ontstaat tussen Lori en Julian. Twee mensen die elkaar aanvankelijk wantrouwen, herkennen uiteindelijk elkaars verlies.
Julian stopte met schilderen omdat hij de afstand tussen zijn dromen en zijn werk niet langer kon verdragen. Lori trok zich terug nadat een televisieoptreden, met Julian als jurylid, haar vertrouwen in haar eigen kunstenaarschap had beschadigd.
De emotionele kern van The Christophers ligt in het besef dat talent niet plotseling verdwijnt. Het slijt langzaam weg, aangetast door onzekerheid, commercie, vermoeidheid en zelftwijfel. De kunstenaars in dit psychologisch drama worden niet verslagen door gebrek aan talent, maar door het pijnlijke bewustzijn van hun eigen grenzen.
Soderbergh (Sex, Lies, and Videotape, Black Bag, Presence) is uiteindelijk minder geïnteresseerd in de vraag of een vervalst kunstwerk echt kunst kan zijn? Zijn grotere vraag is hoeveel kunstmatigheid er altijd al in creatie aanwezig is geweest?
Julian speelt al jaren de rol van Julian Sklar, zijn eigen laatste kunstwerk. Ook Lori probeert te ontsnappen aan een identiteit die haar door anderen is opgelegd. Iedereen in de prent draagt een masker, alsof kunst slechts een verfijnde vorm van sociale zelfverdediging is.
Daarmee gaat The Christophers ook over de relatie tussen kunst en markt. Julians kinderen zien geen schilderijen, maar investeringen. De onafgemaakte werken zijn waardevol omdat ze onaf zijn gebleven: monumenten voor een verdwenen inspiratie. Het culturele systeem houdt ervan om kunstenaars te verheffen zodra hun verhaal compleet genoeg is om verkocht te worden.
De vraag die de film uiteindelijk stelt, gaat daarom niet over schilderijen. Ze gaat over het leven zelf: wat doe je wanneer het verlangen dat je identiteit heeft gevormd langzaam verdwijnt?
Het antwoord van Soderbergh is tegelijk melancholisch en hoopvol. Misschien bestaat ware creativiteit niet uit het bewijzen dat je uniek bent, maar uit het vermogen om jezelf opnieuw uit te vinden. Zelfs als dat betekent dat je tijdelijk de hand van iemand anders moet lenen om opnieuw je eigen naam te kunnen schrijven.
The Christophers is dus duidelijk geen makkelijke of toegankelijke prent, maar een intelligente analyse van twee markante personen. Voor wie een dergelijk thema als een angstaanjagende uitdaging aanziet, kan zeker zijn gading vinden in het geweldige acteerspel van de twee protagonisten en dan vooral van Ian McKellen die na een ongelooflijk sterke filmcarrière, hier wellicht de rol van zijn leven neerzet.
Genre: drama, donker, komedie, psychologiesh
Jaar: 2025
Regisseur: Steven Soderbergh
Cast: Ian McKellen, Michaela Coel, James Cordon, Jessica Gunning, Daniel Feam, Le Fil
Land: Verenigde Staten, UK
Speelduur: 100 minuten
