IJdelheid, hebzucht, lust, afgunst, vraatzucht, wraakzucht en luiheid. De zeven hoofdzonden passeren meermaals de revue in Ken Russell’s The Devils. Dit controversiële horrordrama, dat de fundamenten van de katholieke kerk deed daveren, veroorzaakte begrijpelijkerwijs grote internationale controverse toen het in 1971 verscheen. De film werd bijgevolg meer dan vijftig jaar lang zwaar gecensureerd, tot hij vorige week plots in volle glorie opnieuw in de zalen verscheen.
In diezelfde periode waren er nog genrefilms die de inquisitie afbeeldden als een zondige, machtslustige samenspanning tussen kerk en staat. Denk aan Michael Reeves’ Witchfinder General, Jess Franco’s The Bloody Judge en Otakar Vávra’s Witchhammer. The Devils onderscheidt zich van deze omdat het meer dan ooit een politieke film is die de hypocrisie van de katholieke kerk durft bloot te leggen. Gedesillusioneerd door het katholicisme liet Russell zich inspireren door de heksenvervolgingen in Loudun in 1634, en meer bepaald door Aldous Huxley’s non-fictieboek The Devils of Loudun en John Whiting’s toneelstuk The Devils, dat het verhaal eerder al op de planken bracht.
De film vertelt het verhaal van Urbain Grandier, een zondige priester die zich verzet tegen kardinaal Richelieu, die als eerste minister van Frankrijk een grote invloed had op het bewind van koning Lodewijk XIII. Wanneer deze, toegegeven, niet zo heilige man door de jaloerse abdis van het naburige klooster wordt beschuldigd van tovenarij, zien kerk en staat de ideale kans om zich van Grandier te ontdoen. Wat volgt, is een spiraal van hysterie, seks, geweld en moreel verderf, geserveerd in een sausje van cynisme en gitzwarte humor.
De extravagante scènes van sodomie en de martelingen op het scherm zijn bij momenten zo grotesk dat ze je doen walgen, maar The Devils is geen pure exploitatiefilm. In de verdorvenheid schuilt ook veel schoonheid. De hypergestileerde decors en de indrukwekkend speelse, barokke cinematografie van David Watkin geven leven aan surrealistische, theatrale taferelen die kenmerkend zijn voor Ken Russell’s unieke en iconische stijl. De ijzersterke en charismatische vertolking van Oliver Reed als Urbain Grandier is de kers op de taart. Ken Russell’s oeuvre mag tegenwoordig misschien wel vergeten zijn buiten cinefiele kringen, maar dat is volkomen onterecht. We zijn blij dat Russell’s meesterwerk opnieuw, al was het maar kort, in de schijnwerpers kon staan.
Genre: biografie, drama, historisch
Jaar: 1971
Regisseur: Ken Russell
Cast: Vanessa Redgrave, Oliver Reed, Dudley Sutton
Land: Verenigd Koninkrijk
Speelduur: 111 minuten
