Brazilië is een land met een rijke filmgeschiedenis, maar het regime zorgde er in het begin van de jaren ’90 voor dat de ganse filmproductie stilviel. Dankzij een nieuwe wet, een ander beleid en het internationaal succes van Walter Salles’ Central do Brazil, staat het grootste land van Zuid-Amerika terug op de cinematografische wereldkaart. Braziliaans boegbeeld Hector Babenco filmde jaren in Hollywood maar keerde speciaal naar zijn geboorteland terug om er Carandiru in te blikken.
Alles draait om de historische gebeurtenissen die plaatsvonden op 2 oktober 1992 en algemeen bekend staan als het ‘Carandiru Massacre’. Dit uit de hand gelopen bloedbad speelde zich af binnen de muren van de grootste gevangenis van Latijns-Amerika dat als een versterkte burcht het stadshart van Sao Paulo domineert. Dit huis van bewaring heeft een capaciteit van 4.500 maar er zitten om en bij de 7.000 gevangenen in opgesloten. Aan de hand van kronieken die werden opgetekend door Drauzio Varella – een humanistisch dokter die twaalf jaar actief was binnen deze ruchtbare bajes – wordt de dagelijkse routine van de gedetineerden gereconstrueerd. Een interessante ervaring want alle cellen staan wagenwijd open en de gedetineerden trachten in deze persoonlijke leefruimtes ‘hun tijd’ zo creatief mogelijk te slijten. Er wordt onder meer televisie gekeken en gekookt terwijl anderen rustig hun klederen te drogen hangen. Iedereen loopt ‘vrij’ in en uit. Dit lijkt geen gevangenis maar eerder een dorp bevolkt door survivors die Babenco intussen subtiel en gedetailleerd analyseert. Hij zoomt in op de interne sociale structuren en de vreemde leefcodes. Bovendien wordt de narratieve structuur aan de hand van flashbacks voortdurend onderbroken en krijg je met mondjesmaat meer informatie over het (crimineel) verleden van de gevangenen. Naar het einde toe evolueert dit sociaal relevant en boeiend drama naar een soort verklarende bundeling – in documentairestijl – van hypothesen over de mogelijke redenen van de uit de hand gelopen gevangenisopstand en de harde en koelbloedige – meer dan 110 dodelijke slachtoffers – onderdrukking ervan door het establishment.
Carandiru is een fascinerende en hard realistische adaptatie van Drauzio Verella’s bestseller Carandiru Station. Aan de verfilming van deze historische en wraakroepende gebeurtenissen hou je als ‘neutraal’ toeschouwer een wrang en beklijvend gevoel over. Babenco’s pamflet is een technisch hoogstandje – de hyperrealistische uitstraling van de habitat is pure fotografische eye candy – en een boeiende sociaal psychologische analyse. De prent mist echter overtuigingskracht omwille van de glorificatie van de criminelen en hun background, de naïeve dokter-patiënt-tekening, de lange speelduur en het gebrek aan intelligente portrettering, elementen die we wel terugvinden in Babenco’s meesterwerken Pixote en The kiss of the Spider-Women.
Genre: misdaad, drama
Jaar: 2003
Regisseur: Hector Babenco
Cast: Enrique Diaz, Wagner Moura, Caio Blat
Land: Brazilië, Argentinië, Italië
Speelduur: 145 minuten
