Met zijn nieuwste film Two Prosecutors (originele titel Zwei Staatswälte) trekt de Oekraïense regisseur Sergei Loznitsa (Donbass) opnieuw een donker hoofdstuk uit de geschiedenis open. Letterlijk zelfs: de film begint in de USSR in 1937 met een reusachtige stalen poort die opengaat en een groep uitgemergelde gevangenen een Sovjetgevangenis binnenleidt. Een plek waar je beter niet terechtkomt en als je er al in belandt, kom je er zeker niet zomaar weer uit.
De idealistische jonge advocaat Kornev (Aleksandr Kuznetsov, bekend van Fantastic Beasts: Dumbledore’s Secret en Heads of State) leert dat al snel aan den lijve. Nieuw in zijn job en vol goede bedoelingen, stuit hij op de verschrikkingen van het Stalin-regime: valse bekentenissen, martelingen en onschuldigen die verdwijnen in de bureaucratische machine. Hij wil de wantoestanden aankaarten, maar ja wie in 1937 de waarheid zegt, tekent zijn eigen vonnis.
Loznitsa brengt dit alles in zijn typische gekende stijl: strak gekadreerde beelden, veel dialoog, weinig beweging. Het voelt een beetje als een toneelstuk dat toevallig werd gefilmd compleet met bedachtzaam acteren en lange stiltes. De boodschap is duidelijk, maar de vorm is zo droog dat je na een tijdje vooral op je horloge zit te kijken.
Wat wél indruk maakt, is het production design. Visueel is Two Prosecutors doordacht: de sobere, grauwe decors en de doffe kleurtonen (grijs, bruin, donkergroen) creëren een indrukwekkend gevoel van onderdrukking en maken de benauwdheid van het systeem bijna voelbaar. De vaste, precieze cameravoering en het bescheiden lichtgebruik versterken nog meer het gevoel van beklemming en machteloosheid.
De eindeloze gangen, kille cellen en mistige treinritten doen je zelf even verlangen naar frisse lucht. Jammer genoeg sleept de film net zo traag aan als de wachttijden die hij verbeeldt. Twee lange treinreizen, eindeloze dialogen en scènes die nergens heen lijken te gaan. Het is haast of Loznitsa je als kijker dwingt om te lijden, net als zijn hoofdpersonage.
Tijdens die treinritten probeert Kornev gesprekken te voeren met vreemden, maar de dialogen klinken zo gekunsteld dat ze eerder uit een toneelscript dan uit het echte leven komen. Dit drama balanceert ergens tussen zwarte komedie, politieke parodie en historisch drama, maar slaagt er niet in om één van die vormen écht te laten werken. De humor is zo zuur dat je er nauwelijks om kunt lachen en de ernst zo statisch dat de spanning nooit echt op gang komt.
Loznitsa’s film is meer een les dan een belevenis. Hij wil ons tonen hoe absurd en wreed het Stalin-tijdperk was, maar doet dat met zo’n trage, afstandelijke aanpak dat het publiek eerder indommelt dan ontwaakt. Doch ondanks deze zwaarmoedige toon houdt Loznitsa zijn publiek een spiegel voor: hoe snel buigen wij zelf mee met een systeem dat onrecht normaliseert!?
Deze boodschap is belangrijk, maar tussen al dat grijs, bureaucratisch gepraat en traag toneelspel verdwijnt ze jammer genoeg uit beeld. Gelukkig vertolkt Aleksandr Kuznetsov de naïeve idealist Kornev met zo’n overtuigende ingetogen intensiteit dat je bijna zijn groeiende twijfel en wanhoop, zelfs in de stiltes, voelt.
Genre: drama, crime, politiek,
Jaar: 2025
Regisseur: Sergei Loznitsa
CastT: Aleksandr Kuznetsov
Land: Frankrijk, Oekraïne, Duitsland, Roemenië, Nederland, Letland, Litouwen
Speelduur: 117 minuten
