Met een speelduur van bijna drie uur is Kokuhô een veeleisende film die het publiek flink op de proef stelt. De Japanse regisseur Lee Sang-il (Ikari, Akunin, Border Line) brengt een indrukwekkend geënsceneerd theaterdrama waarin ingetogen momenten de personages en hun tragiek, bijzonder tastbaar maken. Zelfs de harde, tragische scènes bezitten die typisch Japanse poëtische kracht die schoonheid en pijn met elkaar weet te verzoenen.
Maar bovenal toont Lee Sang-il zich een cineast met een uitzonderlijk gevoel voor ritme en compositie. Elk beeld is zorgvuldig opgebouwd alsof het zelf een kabukitableau is, waarin licht, kleur en beweging een dramatische betekenis krijgen. De film overstijgt daardoor het klassieke kostuumdrama en wordt een cinematografische ode aan kabuki, een eeuwenoude traditionele, verfijnde en belangrijkste podiumkunst van Japans dat op de immateriële erfgoedlijst prijkt van UNESCO. Japanofielen zullen bovendien genieten van de schilderachtige landschappen en de prachtig vormgegeven theaterdecors.
De jonge Kikuo, zoon van een Yakuza-baas, trekt tijdens een banket in Nagasaki alle aandacht wanneer hij optreedt in een vrouwelijke kabukirol. Onder de aanwezigen bevindt zich de beroemde kabuki-acteur Hanjiro Hanai die onmiddellijk het uitzonderlijke talent van de veertienjarige jongen herkent. Na de gewelddadige dood van Kikuo’s vader neemt Hanjiro hem onder zijn hoede en verhuist hij met hem naar Osaka. Daar groeit Kikuo samen op met Hanjiro’s zoon Shunsuke. Ondanks hun totaal verschillende achtergrond ontstaat tussen de twee jongens een hechte vriendschap, terwijl ze onder de strenge leiding van Hanjiro worden opgeleid tot kabuki-acteurs.
Ongeveer tien jaar later vormen Kikuo en Shunsuke een succesvol ‘onnagata’-duo – mannelijke acteurs die gespecialiseerd zijn in vrouwelijke kabukirollen – in een gerenommeerd theater. Hun gezamenlijke succes legt echter ook de spanningen tussen hen bloot. Waar Kikuo de kunst boven alles stelt, begint Shunsuke steeds meer belang te hechten aan roem en publieke erkenning. De verschillen in talent, ambitie en zelfbeeld worden steeds duidelijker en ook hun persoonlijke relaties komen onder druk te staan. Wanneer vlak voor een belangrijke voorstelling een onverwachte gebeurtenis een cruciale rolwissel noodzakelijk maakt, wordt hun toch al broze band zwaar op de proef gesteld.
Volgens Lee Sang-il koesterde hij al vijftien jaar de wens om een film te maken over ‘onnagata’. Pas dankzij de samenwerking met schrijver Shūichi Yoshida, op wiens gelijknamige roman de film is gebaseerd, kon hij dat lang gekoesterde project realiseren. Wie naar Kokuhô gaat kijken, moet echter weten dat het geen vrijblijvende kost is. De film overspant vele jaren, maakt grote tijdsprongen en verkent de diepste emoties van zijn hoofdpersonages. Dat vraagt absoluut de volledige aandacht van de kijker.
Wie zich wil laten onderdompelen in adembenemende decors en een overweldigend kleurenpalet, komt volop aan zijn trekken. De artdirection verdient niets dan lof. Vrijwel elk theaterdecor is zo rijk en verfijnd uitgewerkt dat je het haast uit het scherm zou willen halen om thuis aan de muur te hangen. De decors zijn bovendien veel meer dan louter een decoratieve achtergrond: ze weerspiegelen voortdurend de innerlijke gemoedstoestand van de personages en laten de grens tussen werkelijkheid en theater subtiel vervagen.
In combinatie met de verfijnde cinematografie levert dat zonder twijfel een van de visueel mooiste prenten op van het jaar. De camera beweegt met een bijna choreografische elegantie over het podium, observeert vervolgens in verstilde close-ups de kleinste emotionele verschuivingen en wisselt moeiteloos tussen monumentale tableaus en intieme menselijke momenten. Het resultaat is pure filmkunst waarin vorm en inhoud perfect samenvallen.
Ook de acteerprestaties behoren tot de grote troeven van de film. In de Aziatische cinema wordt vaak expressiever gespeeld dan westerse kijkers gewend zijn. Tijdens de kabuki-opvoeringen wordt die theatrale stijl volledig omarmd: dialogen worden langgerekt uitgesproken en lijken soms eerder gezongen dan gesproken. Naast het podium kiest Lee Sang-il echter voor een totaal andere aanpak. Daar spelen de acteurs uiterst ingetogen, met minimale mimiek en subtiele lichaamstaal, waardoor de emoties juist extra krachtig binnenkomen.
Die afwisseling tussen uitbundige theatraliteit en verstilde intimiteit vormt een van de grootste kwaliteiten van de prent. Net daarin schuilt ook de intelligentie van Lee Sang-ils regie: hij filmt het kabukitheater niet als een museumstuk, maar als een levende kunstvorm waarin elke blik, elke handbeweging en elke stilte betekenis draagt. Zonder ooit uitleggerig te worden maakt hij de eeuwenoude traditie toegankelijk voor een hedendaags internationaal publiek.
Naast thema’s als ambitie, jaloezie en de prijs van succes, raakt Kokuhô ook aan vragen over genderrollen en identiteit. De onnagata-kostuums en de traditie waarbij mannen vrouwelijke personages vertolken, plaatsen hedendaagse ideeën over mannelijkheid en vrouwelijkheid in een verrassend perspectief. Toch gaat het in dit drama veel verder dan een debat over gender. Uiteindelijk is Kokuhô een bezinning over de absolute toewijding die kunst vraagt, over de dunne scheidingslijn tussen persoonlijke identiteit en artistieke perfectie, en over de vraag hoeveel een kunstenaar bereid is op te offeren om onsterfelijkheid op het podium te bereiken. Precies daarin schuilt de kracht van de film: hij biedt geen eenvoudige antwoorden, maar stelt vragen die blijven nazinderen en uitnodigen tot gesprek.
Kokuhô – een officiële eretitel die door de Japanse overheid wordt toegekend aan iets met een uitzonderlijke historische, artistieke of culturele waarde, in het Nederlands te vertalen als ‘nationale schat’ – is een van de indrukwekkendste Aziatische films van de voorbije jaren. De combinatie van Lee Sang-ils beheerste regie, de fenomenale cinematografie, de sublieme productie- en kostuumvormgeving en de uitzonderlijke acteerprestaties maken van de film veel meer dan een historisch drama: het is een zeldzaam voorbeeld van cinema waarin beeldtaal, muziek, theater en emotie volledig samensmelten tot een hypnotiserende totaalervaring. Meesterlijk.
Genre: drama
Jaar: 2025
Regisseur: Lee Sang-il
Cast: Soya Kurokawa, Ken Watanabe, Keitatsu Koshiyama, Ryō Yoshizawa, Ryusei Yokohama
Land: Japan
Speelduur: 175 minuten
