In Komma ontwaakt Peter De Wit (Arno Hintjens) in een lijkzak in de koelruimte van een mortuarium. Hij komt weer bij bewustzijn, overtuigt de nachtwaker om hem wat kleren te geven (nadat hij hem eerst met een radio buiten westen heeft geslagen) en steelt vervolgens een portefeuille en een nieuwe identiteit uit de lade met persoonlijke bezittingen van overledenen.
Geef toe, een verbluffende openingsscène van Martine Doyens drama uit 2006. Zanger en acteur Arno speelt zijn personage met zoveel overtuiging, kracht, zelfvertrouwen en vaart dat je nooit meer achteloos aanneemt dat een dode ook echt dood is. Na deze spectaculaire start, maken we kennis met de aantrekkelijke, maar neurotische kunstenares Lucie, die volledig haar geheugen heeft verloren. Voor je het beseft, beginnen de twee aan een fantasierijke vlucht, niet alleen voor de buitenwereld, maar vooral voor zichzelf. Het besneeuwde kasteel van Doornroosje ligt daarbij nooit ver uit de buurt.
Komma slingert je van de ene fantastische scène naar de andere, maar weet die tegelijk verrassend stevig in de werkelijkheid te verankeren. Lucie weet duidelijk niet meer wie ze is, terwijl oplichter Peter dat juist liever niet wil weten. Hij maakt haar wijs dat hij haar ex-vriend is – een improvisatie van een gewiekste fantast – en voorlopig neemt ze daar genoegen mee. Het sprookjeskasteel bestaat trouwens echt: eerst als bijna afgewerkte legpuzzel en vervolgens als het Beierse kasteel Neuschwanstein, het bouwwerk dat Walt Disney inspireerde voor zijn iconische kastelen. Peter neemt Lucie mee door besneeuwde landschappen op zoek naar dat kasteel om haar droom waar te maken, al lijkt zij daar opvallend weinig enthousiast over.
Tussen alle hectiek door wordt duidelijk dat Peter al veel te lang op de vlucht is voor de verhalen die hij zichzelf vertelt. Lucie daarentegen bezit niets meer dan het verlangen haar herinneringen terug te krijgen. Intussen is er ook nog haar aristocratische moeder die niet vies is van een flinke slok Jack Daniel’s wanneer ze op zoek gaat naar de waarheid. En wacht maar tot de zonderlinge gitarist uit het Chinese restaurant opduikt. Het zijn personages die zo uit de kelder van Quentin Tarantino lijken te zijn ontsnapt.
Bovendien vraagt het trage vertelritme veel geduld van de kijker en maakt de afstandelijke regie enige emotionele betrokkenheid met de schetsmatige personages bijzonder moeilijk. Ook de absurdistische humor werkt niet altijd even overtuigend en verder zorgt de episodische structuur voor een gebrek aan narratieve spanning omdat sommige scènes ook nog nodeloos lang worden uitgesponnen. Doyens minimalistische stijl komt daarenboven kil en hermetisch over en haar ver gezochte symboliek is vaak te nadrukkelijk cryptisch.
Het echte minpunt is het einde. Na anderhalf uur waarin geprobeerd wordt spanning op te bouwen, verwacht je een explosieve ontknoping. In plaats daarvan kiest Doyen voor een slot dat vooral de centrale thema’s en ideeën nog eens onderstreept. Dat is op zich misschien nog wel enigszins verdedigbaar, maar het laat toch een onbevredigd gevoel achter.
Wanneer de eindgeneriek begint, blijf je verward met allerlei vragen zitten. Hoe is Peter eigenlijk ‘gestorven’? Hoe verloor Lucie haar geheugen? Het drama strooit royaal met aanwijzingen, maar wie ze kan samenleggen tot een heldere puzzel is wellicht naaste familie van Einstein. Zelfs het genre blijft tot vlak voor het einde onduidelijk. Gaat het om een misdaadfilm? Is Peter werkelijk een crimineel? Hoe kan hij zo maar een verdachte geldvoorraad uitgraven? Is hij uit de dood teruggekeerd? Of brengt de film ons uiteindelijk toch weer met beide voeten op de grond?
De optelsom van al deze grove minpunten en onbeantwoorde vragen maken van Komma een onduidelijk experimenteel en snel te vergeten langspeelfilmdebuut van de Belgische multidisciplinaire kunstenares, scenariste en cineaste Martine Doyen die met Komma er toch maar in slaagde om met haar film geselecteerd te worden voor de sectie Semaine de la Critique tijdens het filmfestival van Cannes.
Genre: drama
Jaar: 2006
Regisseur: Martine Doyen
Cast: Arno, Valérie Lemaître, Edith Scob, François Négret, Serge Larivière
Land: België, Frankrijk
Speelduur: 101 minuten
