Op papier is het uitgangspunt van Pépé le Moko bijna bedrieglijk eenvoudig: een beruchte gangster die zich schuilhoudt in de kasba van Algiers, wordt uiteindelijk fataal verzwakt door de liefde. Maar wat een conventioneel melodrama had kunnen zijn, groeit onder de regie van Julien Duvivier uit tot een van de hoogtepunten van het Franse poëtisch realisme.
De indrukwekkende studioreconstructie van de kasba creëert een beklemmende, haast mythische sfeer waarin verlangen en noodlot voortdurend hand in hand gaan. Duvivier toont zich een meester in het oproepen van spanning en melancholie en levert enkele scènes af die moeiteloos tot de klassiekers van de Franse cinema mogen worden gerekend. De afrekening met de eerste verklikker bijvoorbeeld blijft, ondanks het feit dat de film al dateert van 1937, opmerkelijk krachtig.
Jean Gabin is ronduit fenomenaal. Zijn Pépé is tegelijk stoer en kwetsbaar, bazig en charmant, een man die zijn omgeving domineert, maar ook onverwacht teder en speels uit de hoek kan komen. Die ambiguïteit maakt van hem veel meer dan een romantische boef of een eendimensionale macho. Ook Lucas Gridoux schittert als de sluwe inspecteur Slimane, die zijn prooi met een mengeling van geduld en manipulatie langzaam in het nauw drijft. Charpin geeft dan weer een haast tragikomische invulling aan de laffe verrader Régis, een personage dat eerder medelijden dan afkeer oproept.
De vrouwen zijn meer dan louter decorstukken. Mireille Balin verleent haar Gaby een onweerstaanbare elegantie en onafhankelijkheid. Zonder het te beseffen wordt zij de katalysator van Pépé’s ondergang. De vaak onderschatte Line Noro ontroert als Inès, wier onvoorwaardelijke liefde een van de meest menselijke dimensies van deze crime blootlegt. En dan is er nog Fréhel, die met haar doorleefde uitstaling en haar chanson een vleug authentieke weemoed binnenbrengt. Ze lijkt nauwelijks te acteren, maar juist daarin schuilt haar ontroerende kracht.
Niet alles heeft even goed de tand des tijds doorstaan. Sommige romantische ontwikkelingen ogen vandaag wat abrupt en bepaalde exotiserende voorstellingen van Algiers verraden onmiskenbaar hun koloniale context. Ook de plotmechaniek steunt af en toe op toevalligheden die een hedendaags publiek wellicht minder vanzelfsprekend zal aanvaarden.
Maar deze kleine kanttekeningen verbleken tegenover de rijkdom van Duviviers virtuoze enscenering, de sfeervolle reconstructie van de kasba, de scherpzinnige dialogen van Henri Jeanson en vooral de uitzonderlijke kwaliteit van de vertolkingen en de rijke galerie van bijfiguren. Pépé le Moko is niet alleen een zwoel, tragisch en onweerstaanbaar staaltje Frans poëtisch realisme, maar beslist ook een sleutelfilm uit de jaren dertig en een meeslepend noodlotsdrama dat nog steeds bruist van leven, sensualiteit en tragische romantiek. Bovendien is de invloed op de film noir en latere gangsterfilms nauwelijks te overschatten.
Genre: drama, crime, thriller, romantiek
Jaar: 1937
Regisseur: Julien Duvivier
Cast: Jean Gabin, Mireille Balin, Lucas Gridoux, Line Noro, Fréhel, Fernand Charpin, Gbriel Gabrio
Land: Frankrijk
Speelduur: 94 minuten
