In een tijd waarin biopics over kunstenaars vaak verzanden in bombastische hagiografieën, kiest de Amerikaanse indieregisseur Ira Sachs (Love is Strange, Little Men, Frankie) met Peter Hujar’s Day resoluut voor de omgekeerde weg. Sachs, die eerder met onder meer het zinderende Passages bewees een meester van de relationele frictie te zijn, baseerde zijn nieuwste worp op de herontdekte, woordelijke transcripten van een interview uit 1974. Daarin vroeg schrijfster Linda Rosenkrantz aan haar boezemvriend, de baanbrekende queerfotograaf en sleutelfiguur binnen de underground kunstscene van New York, Peter Hujar (1934 – 1987), om zijn voorbije vierentwintig uur tot in het kleinste detail te reconstrueren. Het resultaat is een radicaal minimalistisch kamerspel dat balanceert tussen nostalgisch voyeurisme en cinematografische inertie.
De absolute huzarenstukjes in deze eigenzinnige film zijn beslist de trefzekere casting en de melancholische sfeerschepping. Ben Whishaw, die al drie keer de rol van Q heeft gespeeld in de officiële James Bond-films en al nadrukkelijk heeft bewezen in onder meer Passages, Bad Behaviour en Women Talking, over meer talent te beschikken dan zijn 007-Quartermaster personifiëring, is ronduit hypnotiserend als de kettingrokende, melancholische en aan aids overleden Hujar.
Met lome, maar uiterst precieze gebaren geeft hij gestalte aan een getormenteerde ziel die worstelt met geldzorgen en de angst om irrelevant te worden, terwijl hij achteloos anekdotes strooit over telefoontjes van Susan Sontag of een moeizame fotoshoot met een mediterende Allen Ginsberg.
Tegenover hem fungeert een al even sterke Rebecca Hall (The Gift, Transcendence, Vicky Christina Barcelona) als het perfect, scherpzinnig en geduldig klankbord. De chemie tussen de twee acteurs tilt deze dialoog moeiteloos boven de anekdotiek uit. Sachs en zijn D.O.P. Alex Ashe leggen deze verbale waterval bovendien op korrelige 16mm-film vast. Dit cinematografische eerbetoon wikkelt de claustrofobische setting van het Manhattan-appartement, in een warm, amberkleurig strijklicht dat de vergankelijkheid van de toenmalige New Yorkse downtown kunstscène pijnlijk tastbaar maakt.
Tegen die intieme brille staat echter een conceptuele rigiditeit die dit biografisch portret bij vlagen de adem ontneemt. Omdat Sachs zo rigoureus vasthoudt aan het verbatim-concept van de transcripten, weigert de film halsstarrig om visueel te verbreden. Waar Hujars eigen fotowerk – denk aan zijn iconische portret van de stervende Warhol-superster Candy Darling – uitblinkt in een rauwe, zwart-witte emotionaliteit en kwetsbaarheid, kiest Sachs net voor een heel behaaglijke, bijna gezellige esthetiek.
Voor wie niet ingewijd is in de microkosmos van het New York uit de jaren zeventig, dreigt deze stroom aan namedropping bovendien te muteren in een elitair onderonsje. Het gebrek aan een traditionele narratieve spanningsboog zorgt ervoor dat de prent halverwege gevaarlijk dicht tegen de theatrale inertie aanschurkt, het blijft immers wel zenenzeventig minuten kijken naar twee mensen die praten over dingen die gisteren zijn gebeurd, zonder dat die gebeurtenissen zelf ooit vlees en bloed krijgen.
Peter Hujar’s Day is een fascinerend, esthetisch hoogstaand experiment dat de kijker dwingt tot vertraging. Sachs levert een teder monument af voor een verdwenen tijdperk en een unieke kunstenaar, gedragen door twee acteurs in absolute topvorm. Wie hoopt op een dynamische biografie zal gedesillusioneerd de zaal verlaten, maar de geduldige cinefiel krijgt een bedwelmende les in de poëzie van het alledaagse.
Genre: drama, biopic
Jaar: 2025
Regisseur: Ira Sachs
Cast: Ben Whishaw, Rebecca Hall
Land: Verenigde Staten, Duitsland, UK, Spanje
Speelduur: 76 minuten
