Lo Sceicco Bianco uit 1952 is de tweede film van de Italiaanse scenarist/cineast Federico Fellini en de eerste waarvoor hij volledig zelfstandig de regie voerde. In de regiestoel debuteerde hij echter twee jaar eerder met Luci Del Verietà in een coregie met Alberto Lattuada. Lo Sceicco Bianco, zo’n titel alleen al, roept spontaan beelden op van oppervlakkige bloemrijkheid. En inderdaad is kitsch een centraal thema in deze verrukkelijke Italiaanse satire.
Het is een ruwe en pittige dramedy over de kracht van illusie en dweperij waarin tere romantische gevoelens botsen met banale realiteiten. Mogelijk ligt daarin de belangrijkste reden waarom de film toen zowel aan de kassa flopte als bij critici weinig bijval kreeg.
Net getrouwd reizen de pietluttige dorpspoliticus Ivan Cavalli (Leopoldo Trieste) en zijn dromerige bruid Wanda (Brunella Bovo) vanuit de provincie met de trein naar Rome om er hun witte bruidsdagen door te brengen. Ivan heeft het programma voor hun korte verblijf in de bruisende metropool tot in de puntjes uitgestippeld.
Eerst zal hij Wanda voorstellen aan zijn omvangrijke familie in het hotel, waarna het paar samen de klassieke bezienswaardigheden zal afwerken. Het absolute hoogtepunt moet echter een audiëntie worden bij de paus dat werd geregeld door zijn invloedrijke oom, een voorrecht waar Ivan bijzonder veel waarde aan hecht. Pas daarna heeft hij eindelijk ook een uurtje ingepland voor intieme tijd met zijn vrouw.
Terwijl Ivan zijn plannen nauwgezet uiteenzet, bevinden Wanda’s gedachten zich al elders. De romantisch ingestelde jonge vrouw wil haar verblijf in Rome benutten om in het geheim ‘Lo sceicco bianco’ (De witte Sjeik) uitstekend vertolkt door Alberto Sordi, te ontmoeten, de hoofdrolspeler uit een populaire fotostrip die zij al lange tijd onder het pseudoniem ‘kleine aanbidster’ verafgoodt.
Onder een voorwendsel glipt Wanda het hotel uit voor haar clandestiene missie. Het zal een hele tijd en enkele kleine rampen duren voordat het kersverse echtpaar, flink ontnuchterd en aangeslagen, elkaar terugvindt in de grote stad, waar ze uiteindelijk toch samen opstappen richting de pauselijke audiëntie.
“Dromen zijn ons ware leven,” merkt een personage op in dit enigszins parabelachtige verhaal dat oorspronkelijk gebaseerd was op een idee van Michelangelo Antonioni. Federico Fellini werkte dit samen met Tullio Pinelli en Ennio Flaiano uit tot een scenario en wijzigde het tijdens de opnames nog aanzienlijk. Hoewel deze uitspraak in de loop van het verhaal door de ontgoochelde Wanda fel wordt verworpen, vormt ze met haar bitter-ironische dubbelzinnigheid toch een serieuze kern van deze turbulente satire die extra wordt aangezwengeld door de circusachtige muziek van Nino Rota.
Met Lo Sceicco Bianco (The White Sheik) begon ook de bijzonder vruchtbare samenwerking tussen Federico Fellini en Nino Rota, die later meesterwerken uit de filmgeschiedenis zou opleveren zoals La Strada en La Dolce Vita. Het belang van muziek in Fellini’s werk, bevolkt door zonderlinge en ontembare figuren, wordt in deze vroege film al duidelijk. Zo duikt Giulietta Masina, Fellini’s echtgenote, op in een kleine bijrol als prostituee Cabiria, een personage dat vijf jaar later zou uitgroeien tot de moedige, melancholische hoofdfiguur eveneens onder de naam Cabiria, in de met een Oscar bekroonde tragedie Le Notti Di Cabiria.
Het komisch verhulde cynisme dat Lo Sceicco Bianco kenmerkt, richt zich weliswaar nadrukkelijk tegen de personages en in het bijzonder tegen de naïef dromerige Wanda, die haar pas aangegane huwelijk op het spel zet om een romantische illusie na te jagen. Doch Fellini viseert in wezen de schijnzekerheid van burgerlijke moraal en de oppervlakkige strategieën van populaire entertainmentcultuur.
De bizarre magie daarvan bezit een kracht die zich via ogenschijnlijk onschuldige fantasieën destructief in de zogenaamde werkelijkheid kan nestelen. Toch blijft deze onderhuidse satire luchtig van toon, maar ze meteen wel de toon voor een daarna volgende legendarische carrière van grootmeester Fellini.
Genre: komedie, satire, drama, romantiek
Jaar: 1952
Regisseur: Federico Fellini
Cast: Alberto Sordi, Brunella Bovo, Leopoldo Trieste, Giulietta Masina
Land: Italië
Speelduur: 86 minuten
