Familie kan je niet kiezen. Anders had Christine wellicht andere keuzes gemaakt. Toch doet het nieuws van het overlijden van haar vervreemde moeder pijn. Het erven van het ouderlijke landhuis in België voelt dan ook vreemd aan, al zou het haar gezin wel die broodnodige reset kunnen geven. Maar het huis komt met nare herinneringen, zeker wanneer dochtertje Lisa bevriend raakt met een meisje in de kelder dat enkel zij kan zien.
Herkenbaar, eenvoudig en toch verrassend. Het klinkt als een simpel recept voor een goede horrorfilm, en toch is het een formule die vaak strandt in – op z’n best – middelmatigheid. Meestal omdat vooral dat laatste ingrediënt ontbreekt: de verrassing. Toch hoeven we niet ver te zoeken naar een voorbeeld van een film die dat bijna perfect wist te doen. We moeten zelfs de grens niet over, want onze noorderburen brachten het al tot bij ons.
We hebben het over het ondergewaardeerde Zwart Water uit 2010. Op het eerste gezicht lijkt het de zoveelste geestenfilm met een brave premisse, maar Zwart Water blijkt een psychologische horrorprent met duistere geheimen onder de oppervlakte. Het begint eenvoudig: een Nederlands gezin erft een huis in België, waar hen een ongekende nachtmerrie wacht. En dan bedoelen we niet alleen de staat van de wegen.
Hun nieuwe toekomst ontaardt al snel in een pijnlijke en verontrustende confrontatie met een lang begraven verleden, in een verhaal dat bijna nostalgisch aanvoelt. Een moeder die wil breken met haar geschiedenis, een dochter die wanhopig op zoek is naar vriendschap en die vindt in de kelder van het huis, en een radeloze vader die niet meer weet wat hij moet denken. Het klinkt allemaal vertrouwd, gegoten in een herkenbaar patroon en passerend langs veilige plotpunten.
Alles om de kijker op te zadelen met een gevoel van gemakzuchtige herkenbaarheid. Toch voel je al snel dat er iets niet pluis is, dat niet alles is wat het lijkt. Subtiele hints moedigen je aan om te blijven kijken, een sterk gevoel voor sfeer houdt je voortdurend alert en waar nodig zet het uitstekende sounddesign je helemaal op scherp. Tegelijk blijft één vraag door je hoofd spoken: wat is er precies gebeurd in dat huis, al die jaren geleden? Wat is er aan de hand? En wat heeft Christine gedaan waardoor ze zo radicaal brak met haar familie – iets wat zich nu wraakzuchtig lijkt te manifesteren?
Ja, onder al die herkenbare elementen schuilt in Zwart Water meer dan zomaar een onderhoudend mysterie. De film wordt gedragen door een sterke cast, met een scherpe Hadewych Minis als de verbitterde Christine, bijgestaan door Barry Atsma als de steeds meer twijfelende Paul, aangevuld met enkele uitstekende kindacteurs. En net doordat de film zo lang vertrouwd en herkenbaar aanvoelt, werkt de uiteindelijke ontknoping des te beter.
Mooie dingen komen voor wie wacht, want als er één ding is dat schrijver-regisseur Elbert van Strien goed begrijpt, dan is het wel dat het venijn in de staart zit en de duivel in de details. Waarschijnlijk is het net dankzij die volharding en die duidelijke visie dat Hollywood al snel een remake van de film in ontwikkeling nam – een project dat intussen al vijftien jaar stof ligt te vergaren in de ijskast van Scott Derrickson.
Maar had een Amerikaanse remake nog veel kunnen verbeteren? Misschien het verteltempo en het kleurgebruik. Een strakkere vertelling, een kortere finale met minder uitleg en wat meer kleur in de cinematografie hadden deze Nederlandse horrorfilm mogelijk nog meer impact gegeven en het geheel nog dieper doen snijden. Maar zelfs zoals hij nu is, blijft Zwart Water één van de beste en meest ondergewaardeerde griezelfilms die Nederland heeft voortgebracht.
Genre: psychologische thriller, horror, mysterie
Jaar: 2010
Regisseur: Elbert Van Striem
Cast: Hadewych Minis, Barry Atsma, Isabelle Stokkel, Charlotte Arnoldy
Land: Nederland, België
Speelduur: 112 minuten
