76. Berlinale – voorsmaakje 

Het Berlijnse A-festival kiest, in tegenstelling tot Cannes en Venetië, er bewust (of noodgedwongen?) voor om de grote sier achter zich te laten. Festivaldirecteur Tricia Tuttle wil, naar eigen zeggen, met haar festival ingaan tegen de macht van streaminggiganten en grootschalige filmcomplexen. Bij de voorstelling van haar programma maakte ze duidelijk dat haar voorkeur uitgaat naar mondige, ongebonden en soevereine cineasten die risico’s durven te nemen, en ze treurde over het toenemende verdwijnen van kleine arthousebioscopen. Gent kan hierover meespreken. Met de woorden: “Het is een strijd om onafhankelijke bioscopen open te houden. Het is tijd om distributeurs en bioscoopeigenaars die onafhankelijke films hooghouden te steunen en te laten floreren. Een filmhuis is een fantastische en belangrijke plek om samen met vreemden en vrienden een gemeenschappelijke ervaring op te bouwen. En juist nu hebben we meer van zulke gedeelde ervaringen nodig, niet minder”, sloot ze haar betoog af.

Tuttle indachtig opent het festival met de Afghaanse film No Good Men van Shahrbanoo Sadat. Hoewel uit noodzaak grotendeels gedraaid in haar exilstad Hamburg, speelt de film zich af in Kabul. Het verhaal draait rond een cameravrouw bij de televisie die, na de scheiding van haar ontrouwe echtgenoot en kort voor de Taliban in 2021 opnieuw de macht grijpen, zichzelf en haar zoon staande moet houden in een diep patriarchale samenleving. Sadats film, waarvoor ze naast de regie ook het scenario schreef en de hoofdrol vertolkt, combineert een aangrijpend politiek verhaal met romantiek en subtiele humor. De sterrenglans zal die avond eerder moeten komen van Berlinale-juryvoorzitter Wim Wenders en van de Maleisische Oscarwinnares Michelle Yeoh (Crouching Tiger, Hidden Dragon, Everything Everywhere All at Once), die de Gouden Erebeer voor haar levenswerk in ontvangst mag nemen.

Of de heren Lernout & Hauspie hun verhaal kunnen vertalen in een Gouden Beer blijft koffiedik kijken. Anke Blondé, die zich eerder in de kijker zette met haar brave en charmante film The Best of Dorien B. (2019) en de series Red Light (2021) en Juliet (2024), omringt zich voor haar nieuwe film Dust met Lukas Dhonts vaste kompanen Angelo Tijssens en cameraman Frank van den Eeden. Of hun verenigde krachten competitief genoeg zijn tegenover gerenommeerde cineasten als de Braziliaanse festivalfavoriet Karim Aïnouz, Das Lehrerzimmer-regisseur İlker Çatak of de internationaal gelauwerde Hongaarse cineast, theater- en operaregisseur Kornél Mundruczó – die in At the Sea Amy Adams alle registers laat opentrekken – blijft afwachten. Na zijn opmerkelijke Félicité (2017) duikt Alain Gomis onverwacht opnieuw op met Dao, een generatie-overschrijdende trip tussen Frankrijk en Guinee-Bissau. Ook Juliette Binoche in Lance Hammers Brits-Amerikaanse dementiedrama Queen at the Sea en Sandra Hüller in Rose, een Oostenrijks-Duitse historische zwart-witfilm over een raadselachtige soldaat die aan het einde van de Dertigjarige Oorlog in een afgelegen dorp arriveert, zullen ongetwijfeld publiekstrekkers zijn. Wie weet laat de jury zich verleiden door Grant Gee’s biopic Everybody Digs Bill Evans, over een contemplatief moment in het leven van jazzgenie Bill Evans, met Anders Danielsen Lie (The Worst Person in the World, 2021) als bandleider. Het meest verrassend zou het zijn mocht Yoshitoshi Shinomiya’s anime-debuut A New Dawn, over een jongen die – vlak voor de sluiting van de vuurwerkfabriek waarin hij woont – het geheim van een mythisch vuurwerk en de verdwijning van zijn vader probeert te ontrafelen, met het begeerde gouden Berlinale-beestje aan de haal gaan.

In de Panoramasectie zal zeker de satirische mockumentary The Moment van muziekvideo-regisseur Aidan Zamiri prikkelen. Het project werd bedacht door niemand minder dan het Britse rave-fenomeen Charli XCX. Beiden zijn vertrouwd met elkaar en verkennen op fictieve, overdreven wijze de druk en de roem die gepaard gingen met haar Brat-album en bijhorende tournee. De Britse rapper en Adolescence-acteur Ashley Walters meldt zich dan weer in de Perspectives-sectie, die uitsluitend debuutfilms programmeert. Zijn low-budget coming-of-ageverhaal Animol speelt zich af in een strenge jeugdgevangenis en onderzoekt de worsteling van een jonge delinquent om zuiver te blijven in een wereld die voortdurend aanzet tot conformisme. Het klankvolume zal ongetwijfeld de grenzen opzoeken in Sam Dunn en Tom Morello’s documentaire The Ballad of Judas Priest, over de iconische band die het geluid en de esthetiek van heavy metal mee vormgaf. Ook Hong Sang-soo is opnieuw van de partij met de nieuwe filmdramolette The Day She Returns. De roemruchte en invloedrijke Duitse filmmaakster, fotografe en beeldend kunstenaar Ulrike Ottinger – bekend om haar eigenzinnige, avant-gardistische, visueel uitbundige en vaak feministische werk — wist Isabelle Huppert te strikken voor de hoofdrol in Die Blutgräfin. Haile Gerima, sleutelfiguur van de Afrikaanse en Afro-Amerikaanse onafhankelijke cinema, keert na jaren terug naar het festival met zijn bijna tien uur durende magnum opus Black Lions – Roman Wolves, over verzet, vrijheid, nationale trots en de brute koloniale erfenis van Italië in Ethiopië. De Oostenrijkse Ruth Beckermann, die recent nog indruk maakte met Favoriten (2024), onderzoekt in Wax & Gold eveneens het complexe verleden en heden van dat land. Een hotel dat in de jaren zestig officieel werd geopend door de controversiële keizer Haile Selassie vormt daarbij het centrale uitgangspunt.

Tot slot wil ik nog twee Belgische bijdragen belichten. Na het lezen van het sterke en aangrijpende VAF-dossier rond The Other Side of the Sun kijk ik met bijzondere nieuwsgierigheid uit naar de impact van Tawfik Sabouni’s onthutsende filmproject, dat vertrekt vanuit persoonlijke ervaringen in de beruchte Syrische Saidnaya-foltergevangenis. Via re-enactments en getuigenissen herwinnen Sabouni en vier voormalige celgenoten hun stem en spreken zij voor wie dat niet langer kan. Voor lichtere kost kan Tegenwoordig heet iedereen Sorry in de Generatie-sectie zorgen. Het is uitkijken of Frederike Migom, met haar verfilming van Bart Moeyaerts jeugdboek over de innerlijke wereld van een tienermeisje dat door haar omgeving als “moeilijk” wordt bestempeld en zich daardoor voortdurend aan de zijlijn voelt staan, net als Olivia Rochette en Gerard-Jan Claes met Kind Hearts (2022), ook hier een prijs weet weg te kapen.