Alpha. 

Met Alpha. – niet te verwarren met Julia Ducournau’s gelijknamige body horror van vorig jaar – blijft de Nederlandse scenarist/cineast Jan-Willem van Ewijk (Delft, 1970) trouw aan de thematische lijn die zijn werk al jaren kenmerkt. De voormalige luchtvaartingenieur die zich pas later toespitste op film, maakt doorgaans prenten over persoonlijke relaties, vaak binnen het gezin, en bij voorkeur onder extreme omstandigheden. Ook Alpha., zijn recent hersenspinsel, draait opnieuw rond die vaste ingrediënten: een vader, een zoon en een conflict dat al lang sluimert.

Rien is snowboardinstructeur in de Zwitserse Alpen en rouwt om zijn recent overleden moeder. Zijn vader Gijs, een bekende Nederlandse acteur, komt hem opzoeken voor een kort verblijf. De onderhuidse spanning tussen hen is meteen voelbaar. Tijdens een provocatieve tocht tussen de spectaculaire en besneeuwde rotsformaties blijven ze achter na een woordenwisseling, waarna hun onschuldige uitstap omslaat in een gevaarlijke en verraderlijke overlevingssituatie.

Alpha. wordt overwegend gepromoot als een drama over toxische mannelijkheid, maar dat is fel overdreven want Van Ewijk toont geen stereotype alfamannen, maar wel twee kerels die elk vastzitten in hun eigen tekortkomingen. De vader is zelfingenomen en grensoverschrijdend, de zoon gekwetst en verstard. Hun conflict is weinig heroïsch en vooral banaal wat het meteen ook geloofwaardig maakt.

Alpha. komt pas echt op dreef wanneer de natuur het drama overneemt. In de tweede helft, waarin vader en zoon gedwongen worden samen te werken om te overleven, vindt de filmmaker een helderder focus. De spanningsopbouw is beheerst, de fysieke uitputting voelbaar en de betoverende Alpen worden zonder overdrijving, maar met respect, voor hun dreiging functioneel in beeld gebracht. Dat de hoofdrollen worden vertolkt door een echte vader en zoon, die ook hun eigen namen dragen, versterkt de authenticiteit van die confrontaties.

Minder overtuigend is de aanloop. Daar oogt Alpha. narratief zoekend en soms inconsequent. Zo voelt een scène waarin Rien een ongeval simuleert als grap misplaatst binnen het verder ernstige karakterportret dat de film schetst. Het zijn momenten die de psychologische coherentie ondergraven en doen vermoeden dat het scenario niet altijd toon vast is.

Uiteindelijk is het een film over insolvabiliteit: het onvermogen om te communiceren, om verantwoordelijkheid op te nemen, om hecht te zijn wanneer het ertoe doet. Dat maakt het generatieportret inhoudelijk interessanter dan zijn titel suggereert. Tegelijk blijft het gevoel hangen dat Van Ewijk dat inzicht pas laat weet te verzilveren. Visueel bijzonder sterk en thematisch herkenbaar, maar dramaturgisch jammerlijk genoeg niet altijd even scherp. Overtuigend is Alpha. beslist wanneer de personages zwijgen en handelen, maar minder wanneer ze met elkaar verbaal in de clinch gaan.

Van Ewijks zijn – onder meer op de filmfestivals van Venetië en Oostende bekroonde nummer vier – is een verzorgde en ernstig bedoelde film die duidelijk heel wat kwaliteiten bezit, vooral in zijn sobere regie, adembenemende natuurbeelden (die immens witte plooiingsvlakten, dreigende spitse toppen en uitdagende diepe dal-flanken), zelfbewuste cameravoering (let op de onconventionele geproportioneerde restaurantscènes), sterke en indringende muziekscore en het overtuigende tweede deel. Tegelijk laat de regisseur in zijn bergdrama echter kansen liggen in de opbouw en de karaktertekening, waardoor het minder scherp snijdt dan het potentieel doet vermoeden. Wie houdt van een ingetogen, psychologisch drama zal in Alpha. absoluut aan zijn trekken komen, maar wie meer narratieve precisie of emotionele gelaagdheid verwacht, blijft enigszins op zijn honger. Al bij al zeker een degelijk, respectabel, visueel knap en ontroerend drama, maar geen échte voltreffer.

Genre: drama, actie, avontuur
Jaar: 2024
Regisseur: Jan-Willem van Ewijk
Cast: Reinout Scholten van Aschat, Gijs Scholten van Aschat, Pia Amofa-Antwi, Daria Fuchs
Land: Nederland, Zwitserland, Slovenië
Speelduur: 100 minuten