Folktales 

Folktales is een documentaire die je niet overweldigt, maar langzaam omarmt. De in 2017 voor een Oscar-genomineerde regisseurs Heidi Ewing en Rachel Grady, bekend van de documentaire Jesus Camp en hun expliciete observerende en sociaal-empathische stijl, richten hun camera deze keer op een groep tieners die een uitzonderlijk tussenjaar volgen aan een traditionele Noorse ‘folkehøgskole’, onderwijsinstituten die in Scandinavië een uniek fenomeen zijn.

Folkehøgskoler zijn internaten waar jongeren een jaar kunnen doorbrengen zonder punten, examens of prestatiedruk. Het draait allemaal rond persoonlijke ontwikkeling, gemeenschapsgevoel en het ontdekken van je interesses, eerder dan om diploma’s. Deze scholen zijn gebouwd op ideeën van vertrouwen en vrijheid en dat voel je in elke scène. Voor veel jongeren is zo’n jaar een noodzakelijke adempauze in een wereld die steeds sneller draait en alsmaar meer van hen eist.

In Folktales krijgt dat concept een extra laag doordat de school zich bevindt in het barre Arctische Noorwegen. Hier zijn de uitdagingen concreet: leren omgaan met sledehonden, extreme kou trotseren en navigeren door uitgestrekte, stille landschappen die even betoverend als onverbiddelijk zijn. Het is geen symbolisch ‘zoek-jezelf’-jaar, maar een tastbare test van verantwoordelijkheid, samenwerking en veerkracht.

Ewing en Grady staan bekend om hun vermogen om de camera te laten verdwijnen want zij observeren in plaats van te sturen en dat is precies wat Folktales zo geloofwaardig maakt. Er zijn geen interviews, geen verklarende voice-overs en geen kunstmatige drama-opbouw. In plaats daarvan laten ze echte momenten voor zichzelf spreken: een blik naar een hond die weigert te luisteren, een trilling in de stem van een student die het even niet meer weet, of de stilte in de slaapkamer van een tiener die ’s avonds nadenkt over zijn plek in de wereld.

Deze regiekeuze vraagt geduld, maar beloont met authenticiteit. Het rustige montageritme en lange stiltes nodigen uit tot reflectie en niet alleen bij de studenten, maar ook bij de kijker. Het is cinema die tijd durft te nemen in een tijdperk waarin alles snel moet.

Documentaires als Folktales doen meer dan observeren, ze leggen vast wat het betekent om jong te zijn in een tijd waarin identiteit, toekomst en mentaal welzijn onder druk staan. De film toont dat groei niet altijd ontstaat uit woorden of begeleiding, maar soms vooral uit ervaring, verantwoordelijkheid en fysieke aanwezigheid in de natuur.

Door te focussen op de band tussen mens en dier (hier sledehonden) laat de documentaire zien hoe wederzijds vertrouwen en afhankelijkheid, jongeren helpen om orde te scheppen in hun overprikkelend brein. De honden worden spiegels: ze reageren op onzekerheid, op leiderschap, op rust. En door die reacties ontdekken de studenten iets essentieels over zichzelf. Folktales herinnert eraan dat volwassen worden niet draait om prestatielijsten, maar om leren voelen, falen, proberen en opnieuw beginnen.

Hoewel de film soms wat traag aanvoelt, vormt die traagheid juist de kern van zijn charme. Dit is geen documentaire die de kijker bij de hand neemt, maar een die je uitnodigt om mee te ademen met het leven in het hoge noorden. Je voelt de kou, de eenzaamheid, maar ook de warmte van de gemeenschap en de groeimomenten die bijna ongemerkt plaatsvinden.

Folktales is een warme, intieme, eerlijke, empathische en interessante documentaire die de kracht van traagheid, natuur en verantwoordelijkheid viert door middel van intieme waarheidsgetrouwe verhalen. Het is meer dan een vertelling over tieners met sledehonden, het is een ode aan een manier van opgroeien die misschien wel precies is wat veel jongeren vandaag nodig hebben. Een film die zacht binnenkomt, veel stof biedt tot nadenken en lang blijft hangen.

Genre: documentaire
Jaar: 2025
Regisseur: Heidi Ewing en Rachel Grady
Cast: Hege Wik, Bjørn Tore Måseid, Romain Le Biannic, Ketil Foss, Iselin Breivold
Land: USA, Noorwegen
Speelduur: 105 minuten