STARSHIP TROOPERS 

In de 23ste eeuw worden u en uw geliefden beschermd door de United Citizen Federation. Deze autoritaire wereldorde kan echter alle handen gebruiken om onze plaats in het universum veilig te stellen. Er zijn immers kosmische bedreigingen die bestreden moeten worden, zoals de insecten van Klendathu. Dus, kampioen: neem een voorbeeld aan helden als Johnny Rico uit Buenos Aires, meld u aan voor de legerdienst en word een echte Citizen!

Oorlog verandert niet, enkel de wapens worden nieuwer. Het zijn woorden die toegeschreven worden aan een Fransman tijdens de Eerste Wereldoorlog, en ze snijden tot op de dag van vandaag nog steeds hout. Als we Nederlandse filmlegende Paul Verhoeven mogen geloven, hoeven we ook in de komende twee eeuwen geen beterschap te verwachten. In Starship Troopers, zijn adaptatie uit 1997 van de gelijknamige roman van Robert A. Heinlein uit 1959, neemt de regisseur ons mee naar een Aarde die verenigd is onder één totalitair regime, maar waar de oorlog nooit is verdwenen.

Niet langer landelijk, maar planetair. Onze gids in deze heerlijke nieuwe wereld is de pas afgestudeerde sportjock Johnny Rico (Casper Van Dien). Onder invloed van de propagandistische praat van zijn lesgever én zijn verliefdheid op een pilote-in-spe besluit de jongeman tegen de wensen van zijn ouders in te gaan en een academische pauze in te lassen voor enkele patriottische dienstjaren.

De wereldregering verwelkomt maar al te graag nieuw vlees voor haar kolonisatieoorlog doorheen het heelal. Zeker nu kan ze elk gezond lichaam gebruiken dat zich wil aanbieden voor extra rechten, zoals stem- en voortplantingsrecht, in de strijd tegen de insecten van Klendathu. De woeste Arachniden zijn immers geen katjes om zonder handschoenen – of een hoog kaliber – aan te pakken.

Van bootcamp tot slagveld biedt Starship Troopers een fantasierijke herinterpretatie van een klassiek historisch patroon: jongeren die verleid worden om de gevechten van hun ouderen uit te vechten. In filmvorm resulteert dat in een rit met ups en downs, verlicht door vettige knipogen naar de kijker over wat de prent werkelijk wil zeggen.

Het overdreven patriottisme voor een militaristische overheid, het onbeschaamde tweeklassensysteem en de potsierlijke verheerlijking van oorlog tegen een vrijwel onbekende tegenstander vormen al een stevige hint naar de ware intenties van de regisseur. Snedige dialogen en de karikaturale ‘wil je meer weten?’-informercials, waarrond de vertelling is opgebouwd, ontnemen de kijker elke resterende twijfel.

Onder het vernis van deze over-de-top sciencefictionactiefilm uit de jaren 90 – compleet met een inmiddels gedateerde visie op toekomsttechnologie (en bijhorende effecten), toen populaire haarstijlen en de destijds gangbare liefde voor ultrageweld – schuilt een weinig subtiele, maar doelbewuste satirische aanklacht tegen fascisme, en nog meer tegen op jeugd gerichte oorlogspropaganda.

Het is net niet zo opzichtig dat het handje-vasthoudend wordt, maar aan een oplettende kijker zal de boodschap niet ontsnappen. Dat geeft de kameraadschappen doorheen de film echter een wrange ondertoon. Johnny en zijn medecadetten – en later soldaten – zijn goedbedoelende jongeren, eerst volledig opgeslokt door het militaire apparaat en vervolgens door de allesverslindende zwerm monsterinsecten.

Helden in hun eigen hoofd, maar slachtoffers van een regime dat zelfs tegenover zijn trouwste onderdanen niet eerlijk is, belanden ze geregeld in situaties die niet zouden misstaan in een horrorfilm. Je hoopt dat ze het licht zullen zien, maar hun conditionering blijkt helaas te sterk.

Toch buigt de prent na verloop van tijd wat door onder haar eigen gewicht. Een lang uitgesponnen driehoeksrelatie en vooral het exces aan veldslagmateriaal maken het moeilijker om door het bos de bomen te blijven zien. Dat verklaart mogelijk waarom de film bij zijn release nog werd afgeschoten als fascismeverheerlijkend en overdreven gewelddadig, om pas later – na herwaardering – zowel cultstatus als appreciatie te verwerven voor zijn satirische aanpak. Met een strakkere montage en minder overtollig vet op het plot zou de spotkritiek in deze verder bijzonder vermakelijke actiefilm nog scherper naar voren zijn gekomen.

Genre: sciencefiction, actie, satire
Jaar: 1997
Regisseur: Paul Verhoeven
Cast: Casper Van Dien, Denise Richards, Dina Meyer, Jake Busey
Land: Verenigde Staten
Speelduur: 129 minuten