Bardot 

Brigitte Bardot, een icoon van de Franse cinema die alles heeft opgeofferd voor de dierenzaak is even mythisch als ongrijpbaar. Ontdekt in de jaren ‘50 groeide ze razendsnel uit tot een van de eerste Franse filmsterren met wereldwijde faam. Ze liet talloze mannen dromen, inspireerde kunstenaars van Picasso tot Andy Warhol en belichaamde voor veel vrouwen een nieuwe vorm van vrijheid dankzij haar ongegeneerde sensualiteit. Absolute ster is ze al op 22-jarige leeftijd, wanneer ze het publiek choqueert en het witte doek doet ontploffen met Et Dieu… créa la femme van haar toenmalige partner en regisseur Roger Vadim.

De documentaire Bardot van de Belgische scenarist, producent en regisseur Alain Berliner, in samenwerking met Elora Thévenet, blikt terug op die korte maar oorverdovende carrière, maar weigert de makkelijke weg van nostalgie of verheerlijking. Berliner kiest nadrukkelijk niet voor een klassieke, chronologische biografie. In plaats daarvan construeert hij een gelaagd portret waarin herinnering, archief en reflectie elkaar voortdurend kruisen. Bardot ontvouwt zich als een mozaïek van tijdslagen, stemmen en tegenstrijdigheden.

Via een rijke stroom aan archiefbeelden, filmfragmenten, frisse animatiesequenties en getuigenissen van onder meer Naomi Campbell, Stella McCartney, Marina Abramović en Claude Lelouch, tekent deze docu het portret van een vrouw wiens roem al vroeg omsloeg in collectieve hysterie én extreme eenzaamheid. Voor Bardot werd beroemdheid ervaren als een brandende zon, maar ook als een rouwproces. “Het was het begin van het einde van mijn leven,” klinkt het. “Een grote gevangenis.” Berliner onderstreept die uitspraken, zonder ze te verzachten of te kaderen.

Op het hoogtepunt van haar succes keert Bardot de schijnwerpers de rug toe. Haar film- en muziekcarrière blijft bewust beperkt. Op 38-jarige leeftijd kiest ze resoluut voor haar enige echte passie: de verdediging van dieren. Berliner toont die keuze niet als een excentrieke wending, maar als een existentieel keerpunt. Teruggetrokken in haar prachtige boerderij-villa La Madrague in Saint-Tropez ontvlucht Bardot de indiscrete blikken van journalisten, de schandalen en de teleurstellingen van een openbaar leven dat te intens bleek voor haar karakter en persoonlijkheid.

Formeel hanteert de documentaire een uitgesproken caleidoscopische aanpak. Interviews worden afgewisseld met animaties in zachte pasteltinten die Bardots verschillende levensfases met elkaar verbinden. Ook haar muzikale nalatenschap krijgt aandacht, met iconische nummers als Harley Davidson, Initials BB en Bonnie and Clyde – songs uit het muzikale brein van haar ex-lover en controversiële cultfiguur Serge Gainsbourg – herwerkt door hedendaagse artiesten zoals onder meer de Belgen Selah Sue en Alice Dutoit aka Alice on the Roof. Die creatieve keuzes onderstrepen hoe Bardots invloed generaties overstijgt, zonder haar in nostalgie te fixeren.

Wat Bardot onderscheidt van veel celebrity-docu’s is Berliners consequente weigering van hagiografie. De film schuwt de tegenstrijdigheden niet. Bardot verschijnt als een vrije vrouw, onverzettelijk in haar woorden en daden, geroemd om haar rol in de emancipatie van vrouwen en haar steun aan het recht op abortus naast Simone Veil. Tegelijk toont de film haar chaotische liefdesleven, mislukte huwelijken en psychische kwetsbaarheid. Minder bekend, maar veelzeggend, is haar financiële steun aan vrouwen uit haar entourage, die ze haar ‘vervangmoeders’ noemde, een echo van een jeugd getekend door emotionele afstand.

Ondanks haar status als mode-icoon en symbool van vrouwelijke bevrijding past Bardot niet binnen het hedendaagse feministische kader. Die kloof wordt in de film scherp zichtbaar en verdiept zich met de komst van #MeToo. Zelfs in haar filmrollen is die dubbelheid aanwezig: ze speelt naïeve jonge meisjes, maar werkt ook met veeleisende auteurs als Henri-Georges Clouzot. Omringd door mensen, maar structureel eenzaam, glijdt ze steeds verder af in een innerlijke isolatie die Berliner tastbaar maakt zonder ze te dramatiseren.

Een sleutelmoment in de Bardot, is haar traumatische ervaring met de meedogenloze mediabelangstelling, onder meer tijdens het Filmfestival van Cannes. Ze vergelijkt zichzelf met een opgejaagd dier, een beeld dat Berliner subtiel doorheen de film laat resoneren. Die ervaring verklaart haar agorafobie, haar vroege afscheid van de cinema en werpt een schaduw vooruit op latere verbale ontsporingen.

Ethisch bevindt Bardot zich op een scherp snijvlak. Berliner kiest ervoor om Bardots racistische uitspraken en haar radicale misantropie niet weg te monteren, maar hij weigert tegelijk de rol van rechter. In plaats van te veroordelen of te vergoelijken, plaatst hij die uitspraken binnen een traject van trauma, ontgoocheling en radicalisering. Het is een riskante keuze, die de prent kwetsbaar maakt voor kritiek, maar tegelijk haar intellectuele eerlijkheid bewijst. De documentaire wil begrijpen zonder te excuseren.

Opvallend is ook hoe Berliner omgaat met Bardots fysieke aanwezigheid. Ze wordt zelden frontaal of langdurig in beeld gebracht. Vaak is ze slechts een stem, soms een silhouet, soms volledig afwezig terwijl haar woorden blijven hangen. De camera eist haar niet op, maar wacht. Die terughoudendheid is geen esthetische truc, maar een ethische keuze die haar terugtrekking respecteert en tegelijk de klassieke machtsverhouding tussen camera en icoon omkeert.

Vanuit La Madrague verklaart Bardot dat ze niet langer ‘slachtoffer van haar woede’ wil zijn en biedt ze, zij het schoorvoetend, excuses aan aan wie ze heeft gekwetst. Het zijn breekbare momenten die deze docu zijn grootste kracht geven. Discreet gefilmd, vaker gehoord dan gezien, blikt ze terug op haar leven en vooral op haar Stichting – ook wel gekend als de Ark van BB – wat onmiskenbaar het werk van haar leven was. Voor haar ligt de essentie niet in roem of cinema, maar in ethiek: respect voor dieren, boven alles.

Zo wordt Bardot uiteindelijk evenzeer een film over beroemdheid als over morele verantwoordelijkheid. Over wat het betekent om een publiek figuur te zijn en wat er gebeurt wanneer de wereld weigert iemand los te laten. Alain Berliner velt geen oordeel, maar schept ruimte. En precies daarin schuilt het specifieke: hij laat de tegenstrijdigheden bestaan, onopgelost, ongemakkelijk en menselijk. BB, on vous salue!

Genre: documentaire, biografie
Jaar: 2025
Regisseur: Alain Berliner, Elora Thevenet
Cast: Brigitte Bardot, Ester Expòsito, Gaia Weiss, Naomi Campbell, Marina Abramović, Stella McCartney, Claude Lelouch, Josephine Thiesen, Paul Watson, Hugo Clément,
Land: Frankrijk, UK
Speelduur: 90 minuten