Conversaties met Robert Duvall 

Als er één acteur was die graag kletste, dan was het wel Robert Duvall. Zelfs met journalisten. Hij had interesses in paarden, eten, tennis, tangodansen, reizen, westerns en uiteraard ook acteren. Duvall was niet alleen de vertolker van zeer memorabele rollen, hoe klein ook, in To Kill a Mockingbird, The Chase, The Rain People, The Great Minnesota Raid, Network, Tender Mercies, The Great Santini en uiteraard The Godfather en Apocalypse Now, maar ook een begenadigd regisseur. Misschien was zijn energie en levenslust wel het gevolg van zijn huwelijk met zijn 42 jaar jongere Argentijnse vrouw Luciana Pedraza.

Ik heb heel goede herinneringen aan de verschillende gesprekken die ik met Duvall had in onder meer Cannes, Rome, Londen, Taormina en New York. In Rome begon hij het interview met het zingen van een Italiaans liedje en meer dan eens sprak hij zijn bewondering uit voor Kim Clijsters en Justine Henin. Hij hield geen blad voor zijn mond en was niet bang om tegen de gangbare meningen in te gaan. Zo sprak hij graag zijn liefde uit voor de gewone, vaak zeer conservatieve mensen uit het Zuiden en koesterde hij sympathie voor George W. Bush en John McCain, iets wat niet erg populair was in het linkse kamp van Hollywood.
Wat volgt, is een zeer verkorte compilatie van al die gesprekken die ik met hem had.

Uw ouders waren naar verluidt conservatief…
Mijn ouders waren goede mensen, deftige mensen. Maar ze kwamen er eerlijk voor uit dat ze voor segregatie waren. Ze wisten niet hoe ze een sociale hand moesten reiken naar de zwarte gemeenschap. Nu, ik spendeer liever tijd met hen dan met hypocrieten. Want in de filmindustrie en eigenlijk bijna overal weet men niet hoe men zich moet gedragen tegenover de zwarte gemeenschap. Ik heb jaren geleden nog met Bill Clinton gesproken en hij zei dat in de jaren zestig geen enkele van zijn liberale vrienden uit het Noorden een zwarte vriend had. Terwijl veel mensen in het Zuiden wel zwarte vrienden hadden. Ik heb er ooit een scenario over willen schrijven. Ik dacht dat het wel interessant kon zijn.

Heeft u altijd acteur willen worden?
Neen, ik deed het niet goed op school en mijn vader dwong me acteerlessen te volgen. En ik vond het nog leuk ook. Daarna ben ik naar het leger gegaan. Pas na mijn dienst raakte ik echt bezeten van acteren en ben ik naar New York vertrokken. Ik deelde daar een appartement met Gene Hackman en Dustin Hoffman. Maar helaas zie ik die kerels niet meer. Ik zat met Gene in Geronimo, maar toen we begonnen te praten, klonk het al ‘actie’. En wanneer ik Dustin zie, vertelt hij me vlug een grap. En oeps, weer weg.

Was u destijds een fan van James Dean, die vaak de beste acteur genoemd wordt?
Dean was oké. Maar hij stierf jong, waardoor hij een mythe werd. Eigenlijk imiteerde hij Brando. Dat doet me denken aan… Ik weet nog dat Marlon, Jack Nicholson en Sean Penn naar een praatshow keken waarin ik geïnterviewd werd. Ik zei: ‘Brando is groots, maar hij is lui en vet geworden. Hij wil niet meer uit zijn zetel komen.’ Volgens Sean stond Brando op: ‘(brult) Wat durft hij toch over mij te zeggen… (kalmeert na enkele seconden) Och, Bobby heeft gelijk. Ik ben lui en vet.’ Brando was onze held.

Uw hart vertoeft niet langer alleen in Amerika, maar ook bij uw vrouw, Buenos Aires en tango…
Ik ben Luciana in 1996 tijdens de opnames van The Man Who Captured Adolf Eichmann op straat tegengekomen. Dat was in Buenos Aires. Op zaterdag zijn de straten daar verlaten. Ik wilde naar de bloemenwinkel gaan, maar die was dicht. In plaats daarvan ging ik naar de bakker. In die straat ben ik haar tegengekomen en heeft zij me aangesproken. Ze kende toen nog niet zoveel van tango, waarop ik verliefd was geworden, maar ze bleek erg atletisch en opmerkzaam. Ze kan goed paardrijden en leert bijzonder snel. Voor haar eerste documentaire had ze slechts drie dagen nodig om te leren monteren. Bij tango was dat niet anders. Ze heeft ooit meegedaan aan een Miss Argentinië-verkiezing. Ze heeft niet gewonnen, maar werd wel bekroond met de prijs voor meest elegante verschijning. Het woord ‘elegantie’ is daar bijna overbodig, maar ze hebben er enorm veel voeling mee. Zeker wanneer het op tango aankomt. Ze was in staat om die elegantie naar de tango te vertalen. Na mijn vertrek stond ik twee weken later opnieuw op Argentijnse bodem. Nog eens drie weken later is zij naar mij gekomen en voorgoed gebleven. Het klikte meteen. Ik dacht: ‘Waarom ook niet? Ik heb toch al wat ervaring met mislukte huwelijken. Waarom kan ik niet gewoon iemand ontmoeten en afwachten hoe het evolueert?’ We zijn nu al een hele tijd samen. Weet je dat we zelfs op dezelfde dag geboren zijn? Weliswaar met enkele decennia verschil, maar toch op dezelfde dag. Ik was benieuwd of mensen me zouden bekritiseren wanneer ze me met deze jonge vrouw zouden zien. Maar mijn vriend Wilford Brimley vertelde me: ‘Luister maat. Het slechtste wat er is voor een oude man… is een oude vrouw.’ (schatert) Dat ben ik nooit vergeten. Ik heb het nog verteld aan mijn schoonzus en die werd ziedend. Ze hield niet van onze stoere praat.

Een jonge partner uit een ander land met een andere cultuur. Dat zijn heel wat hindernissen om te overbruggen. Lukt het om die verschillen te vergeten wanneer je een tijdje samen bent?
Ik denk het. Ik hoop het. Dat heeft ons al die jaren toch samengehouden. Ik kan me niet inbeelden dat we uit elkaar zouden gaan. Maar die dingen gebeuren nu eenmaal. Tot nu toe is er geen vuiltje aan de lucht.

Zou u opnieuw willen trouwen?
Ik weet het niet. Ik heb het drie keer gedaan, weet je. Er zijn heel veel verleidingen in deze business. Ik bedoel, je hebt enorm veel keuzes, maar 99 op 100 zijn de verkeerde. Je kan heel veel vrouwen ontmoeten, maar ergens moet je er een streep onder trekken.

Hoe komt het dat u zo passioneel met tango bezig bent?
Ik bekijk het niet als een passie of iets sexy, maar als een verzameling van verschillende dingen. Het is zacht, schoon en het komt van binnenuit. Wanneer je iets leuk vindt, probeer je er beter in te worden. Stel dat ik nooit acteur was geworden, dan had ik het misschien kunnen schoppen tot een degelijke tangodanser. Ik wilde zien of dat had gekund. Daarom moest ik naar de bron gaan. Om te verkennen hoe ver ik kon gaan. Zo probeer ik veel te leren van mijn vriend Pablo Verón. Hij speelde mee in The Tango Lesson van Sally Potter en ook in mijn eigen film Assassination Tango. Ik dacht toen ik hem bezig zag: ‘Ik zal nooit zo goed worden als hij, maar misschien haal ik toch een degelijk niveau.’ Tango is een heel rustige en vredige bezigheid. Je krijgt een gevoel van voldoening wanneer alles naar wens is verlopen. Soms vind ik het zelfs leuker dan acteren. Wanneer alles goed verloopt tussen ‘actie’ en ‘cut’, ervaar je hetzelfde gevoel. Maar tango is levendiger. Het is een nachtelijke versie van een theaterstuk omdat je voor mensen danst.

Bestudeert u de dans ook op een technisch niveau?
Onlangs vond het eerste officiële wereldkampioenschap tango plaats. De Argentijnse dansers wonnen. Ik wacht nu op de videocassettes, omdat ik er heel wat van opsteek. Je probeert bijvoorbeeld een betere tennisser te worden door je forehand aan te passen. Bij tango probeer je je wandelpas aan te passen. Iedereen heeft zijn eigen stijl, maar ik probeer terug te gaan naar de bron. Ik vraag bijvoorbeeld alleen raad aan Argentijnen.

Gebeurt alles vanuit het hart of communiceert u met uw partner?
Het is meer iets dat uit het hart komt. Je partner is wel aanwezig, maar dat is eerder een noodzaak of een vanzelfsprekendheid. Het is uiteindelijk zeer persoonlijk. Maar goed, zelfs in Argentinië zie je dansers rondkijken om te zien of mensen gapen. Dat is niet de bedoeling van de dans. Je doet het in de eerste plaats voor jezelf. Dat straal je uit naar andere mensen toe en hopelijk kunnen zij er ook van genieten. Maar je mag zeker niet denken dat je voor iemand aan het dansen bent. Je moet het in de eerste plaats voor jezelf doen.

Luciana speelt een sterke vrouw in uw film Assassination Tango en moeders krijgen er een belangrijke rol toebedeeld. De feminist in Robert Duvall?
Ik denk dat we vrouwen toch een bepaald respect moeten schenken. Kijk bijvoorbeeld naar The Godfather. In die film zijn vrouwen deurmatten. Luciana is een intelligente vrouw en dus heb ik haar ruimte gegeven om te improviseren. Ik wilde dat ze opkwam voor de vrouwelijke kant in een machowereld.

Laten we het over film hebben. Hoe belangrijk is het politiemilieu in We Own the Night?
Wat het beroep van die mensen ook moge zijn – politiemannen, cowboys of militairen – mij gaat het in de eerste plaats om de menselijke relaties. Kijk maar naar Shakespeare. Hij heeft het wel over koningen, maar de essentie handelt over vaders en moeders en zonen en dochters. In deze film vertegenwoordig ik de vaderfiguur, maar ik speel tegenwoordig altijd vaders (lacht). Wacht nog een paar jaar en dan zal ik grootvaders spelen. Tenzij ik begin te kwijlen, wat betekent dat ik dringend moet stoppen.

Wat vindt u van uw jonge tegenspelers Mark Wahlberg en Joaquin Phoenix?
Schitterende kerels. Joaquin Phoenix noem ik Wacco Phoenix, omdat hij knettergek is (lacht). En Mark, die vier jaar geleden met golf begon, is nu helemaal bezeten van die sport (schatert). Maar het zijn goede kerels. Die jonge acteurs zijn trouwens beter dan ooit. Overal ter wereld. Hollywood heeft heus niet het antwoord op alles. Zeker niet met die dure films. Ik wil ze niet eens zien. En ze weten dat ze zullen floppen. Maar in plaats van die projecten af te voeren, blazen ze die rommel op tot honderd miljoen dollar-producties. Met dat geld had je tien onafhankelijke films kunnen maken. In de jaren ’70 bevond de onafhankelijke film zich binnen het studiosysteem. We Own the Night zou je zo’n seventiesfilm kunnen noemen.

De film speelt zich af op het einde van de jaren ’80. Herinnert u zich die periode goed?
Oh ja. Dat was de periode waarin de Russische maffia helemaal de controle verloor, met hun drugshandel in Brooklyn. Ik denk dat ze nog altijd dol draaien. Ik herinner me nog dat mijn ex-vrouw tangovoorstellingen gaf in een club in Brooklyn. Het enige wat je daar zag, waren Russische joden. Ze behoorden niet tot de maffia, maar ze deden er allemaal zaken. Wanneer je in die tijd naar Brooklyn ging, leek het alsof je naar een ander land ging. Regisseur James Gray is altijd enorm geïnteresseerd geweest in die grote Russische populatie in het midden van New York. Dat merk je ook aan zijn andere films, zeker aanLittle Odessa. Men zegt nu dat Gray altijd opnieuw dezelfde film maakt. Dat is onzin. James heeft echt veel talent en ik denk datWe Own the Night een goede film is. Maar je kan het niet voor iedereen goed doen. Toen The Godfather uitkwam, was er een vooraanstaande criticus die er geen spaander heel van liet (lacht).

Bijna hadden we u niet gezien als de conservatieve rechter Palmer in The Judge…
Ik was er niet zeker van dat ik die rechter in The Judge wilde spelen. Het was een grote rol, veel werk en de job vroeg grote toewijding. Bovendien had dat personage heel wat negatieve karaktertrekken. Ik wist echter dat het door de komst van Robert Downey Jr. een grote film zou worden. Maar het klikte tussen ons. Hij is een heel getalenteerde en toegankelijke kerel. Heel democratisch in zijn benadering. Je voelt bij hem niet het gedoe van een grote ster. Nu, hij is zonder twijfel een grote ster, maar meer een ster zoals ze die in het oude Hollywood hadden. Hij en zijn vrouw zijn allebei producers. Ze weten hoe de filmwereld werkt.

Michael Caine, die met u samenwerkte aan Secondhand Lions, zei dat u kon ontploffen als u voor een scène werd gestoord…
Ik denk niet dat het kwam doordat ik in mijn personage zat. Ik zat daar om de verveling van de dag te doorbreken. Dus als ik ontplofte, was dat niet omdat ze mijn privacy schonden. Misschien om een andere reden. Misschien suggereerde Michael dat ik in mijn rol zat, maar dat is het niet.

Hij zei dat het behoorlijk beangstigend was.
Ik denk dat het misschien een of twee keer is gebeurd. (lacht) Hij heeft het misschien wat aangedikt. Ik vond het in ieder geval geweldig om met Michael samen te werken, hij is fantastisch. Ik werkte ook graag met Michael Gambon. We hebben samen in Open Range, een western in Canada, gespeeld. Het was een mooie western, geen shoot-’em-up. Hij imiteerde me altijd en ik lachte: ‘Doe me nog eens!’ Hij liep alsof hij mij was. Hij is wel anders dan Michael Caine. Gambon is een personage. Ik noemde hem ‘The Pervert’, maar dat vond hij niet leuk. Hij vertelde altijd verhalen over vrouwen die hij tegenkwam – goede verhalen. Michael Caine is meer een eenvrouwsman. Hij leeft al een eeuwigheid met dezelfde vrouw. Ik herinner me dat ze me vroeg: ‘Wat vind je leuk aan Austin?’ Ik zei: ‘Alles.’ Zij vond Austin maar niks. Maar ik hou van Austin, Texas.

U stond erop dat Secondhand Lions in Texas werd opgenomen in plaats van in Calgary?
Ja. Het speelt zich nu eenmaal af in Texas en er is maar één Texas. Zoveel films trekken naar Canada vanwege de belastingvoordelen, maar daar ben ik niet zo voor.

Hoe ver denkt u dat u zichzelf tegenwoordig nog kunt pushen voor een rol? U had een ongeluk tijdens de voorbereiding van Open Range…
Yup, zes ribben gebroken. Het was maar goed dat het twee maanden eerder gebeurde, anders had ik de film niet kunnen doen. Ik moest een stresstest doen met een paard voor de verzekering, anders mocht ik niet meedoen. Ze hadden een behoorlijk goed paard voor me gekozen toen ik aankwam. En als het paard een beetje twijfelachtig zou doen, zouden ze hem… (imiteert het geven van een injectie) een klein spuitje geven. Liever hij dan ik. (lacht) Ik reed vroeger heel veel – twee à drie uur per dag, met springpaarden en alles erop en eraan. Maar de laatste tijd had ik niet veel meer gereden en ik kreeg een klein paard. Hij werd echter als Jekyll en Hyde. Hij begon te bokken en omdat hij klein was, dacht ik dat zijn reactie sneller was dan die van een groot paard. Ik lag voortdurend op de grond. Ik had dus flink wat herstelwerk te doen. Maar het productiebedrijf was heel professioneel. Toen ik in Canada aankwam, was het even onzeker wat het dier zou doen, maar ik raakte gewend aan het paard. Ik hou er enorm van om westerns te doen.”

Van alle acteurs in Gods and Generals klonk uw voordracht als generaal Robert E. Lee het meest naturalistisch. Had u inspraak in de dialogen?
Nee, ik had geen enkele inbreng. De scenaristen schreven die toespraken. Het was als een geschiedenisles. Wat mij naar die film heeft gelokt, was niet het feit dat ik langs moederskant familie ben van de man. Wat de echte doorslag gaf, was de bloedlijn via mijn vader. Net als Lee komt zijn familie uit Fairfax in het noorden van Virginia, precies aan de overkant van de Mason-Dixon-lijn. Dat gaf me motivatie voor dat personage. Ik wist hoe ik hem moest spelen. Het was bovendien een hele eer, want hij was een groot generaal.

Vergeleken met u klonken de anderen nogal hoogdravend…
Ja, het was een gevecht voor de andere acteurs vanwege de syntaxis. Je kon die niet zomaar breken. Ze denken eraan een derde film te maken, maar dat lukt niet. Ze hebben te veel geld verloren. Dat derde deel zou Lee’s hoogtijdagen bevatten. Maar ik weet niet eens of ik daaraan wil meedoen. Het waren lange uren, al veronderstel ik dat de film oké was. Overigens hoefde ik ’s ochtends enkel uit bed te rollen om naar de set te gaan. Ik woon in Virginia, vlak bij de plek waar ze de film hebben opgenomen.”

Hoe raakte u betrokken bij Kevin Costners Open Range?
Een jaar eerder belde Costner me en zei: ‘Neem geen rol meer aan, want wij hebben iets. Ik kan je niet vertellen wat het is, maar het wordt geweldig.’ Ik heb het toen op eigen houtje uitgepluisd en ontdekte dat het een western was. We hebben de film uiteindelijk opgenomen in Calgary. Het speelt zich honderd jaar geleden af en het is een echte western met een geweldig vuurgevecht. Ik speel een trailbaas. Het is een geweldige rol.

Is dit een genre waar u van geniet?
Kijk, de Engelsen doen Shakespeare, de Fransen doen Molière, de Russen doen Tsjechov, wij doen westerns. Ik heb als jongeman twee jaar op de boerderij van mijn oom in Montana doorgebracht. Dat gaf me de wijsheid en de kracht om westerns te maken, denk ik. Tot op de dag van vandaag vind ik nog steeds dat Lonesome Dove mijn beste bijdrage aan het genre is.

U werkt meer dan ooit. Waarom eigenlijk?
Het lijkt erop dat ik goede rollen krijg.

Hoelang kunt u nog doorgaan?
Totdat ik het kwijl van mijn kin begin af te vegen. Ik zou wel graag meer willen regisseren, maar het is moeilijk om goede projecten te vinden. Er is een jonge actrice die me vroeg om een film te regisseren in Hollywood. Het is een geweldig script, maar… het is ook veel werk. Ik weet nog niet of ik me eraan moet binden.

Naar verluidt bent u een lekkerbek. Wat is uw favoriete eten?
Amerikanen die elders wonen zeggen altijd: ‘Het eten is te zwaar in Amerika.’ Ons eten is zeker niet zwaar en we hebben lekkere gerechten. Krabcakes uit Maryland zijn fantastisch. We hebben ook betere steaks dan de Argentijnen. Kansas en Nebraska hebben het beste vlees dat ik ooit heb geproefd. Ik hou ook van de Italiaanse keuken. Een van de beste Italiaanse restaurants ontdekte ik in Edinburgh. Goede pizza vind je in Buenos Aires – daar is ze beter dan in New York. Voor de Indiase keuken ben ik minder te vinden. Maar Mexicaans eten aan de Amerikaanse kant van de grens sla ik niet af.